Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu, kamuoyunda uzun süredir beklenen fahiş site aidatlarına yönelik düzenlemeleri ve tapu mevzuatındaki değişiklikleri içeren kanun teklifini görüşmek üzere toplandı. Meclis Başkanvekili Tekin Bingöl başkanlığında gerçekleştirilen oturumda, "Tapu Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" üzerinde yoğun mesai harcandı. Görüşmeler sırasında siyasi parti grupları ve milletvekilleri, teklifin içeriğine dair görüşlerini dile getirirken, mülkiyet haklarından ekonomik programa kadar pek çok farklı konu başlığı gündeme taşındı. Yapılan müzakerelerin ardından, kanun teklifinin ikinci bölümünün tümü üzerindeki görüşmelerin tamamlandığı açıklandı.

Fahiş site aidatlarına dair yeni görüşmeler tamamlandıGörsel

Meclis Başkanvekili Tekin Bingöl’ün yönettiği oturumda, yasama faaliyetlerine geçilmeden önce standart prosedürler işletildi. Gündem dışı söz alan milletvekilleri yerel ve ulusal sorunlara değinirken, her milletvekiline tanınan birer dakikalık konuşma süresinde çeşitli güncel meseleler TBMM kürsüsünden dile getirildi. Ardından grup başkanvekilleri kendi partilerinin politikaları çerçevesinde değerlendirmelerde bulunarak, meclis gündemindeki öncelikli maddelere dikkat çekti. Siyasi parti gruplarının TBMM Başkanlığı’na sunduğu çeşitli önergelerin görüşülüp karara bağlanmasının ardından, asıl gündem maddesi olan Tapu Kanunu ve ilgili diğer kanunlardaki değişiklikleri içeren teklifin ikinci bölümüne geçildi. Bu aşamada milletvekilleri, teklifin getirdiği yeniliklerin sosyal ve ekonomik etkilerini derinlemesine analiz eden konuşmalar gerçekleştirdi.

TOKİ düzenlemeleri ve şeffaflık eleştirileri

Teklifin ikinci bölümü üzerine söz alan Yeni Yol Partisi Hatay Milletvekili Necmettin Çalışkan, düzenlemenin içeriğindeki bazı maddelerin hukuk devleti ilkesiyle bağdaşmadığını savundu. Çalışkan, miras belgesi verilmesi sürecindeki değişikliklere ve TOKİ’ye sağlanan imtiyazlara vurgu yaparak şu ifadeleri kullandı:

"Kanunla beraber, adım adım kanun devletine doğru gidiyoruz. Anayasa, kanunlar ve mahkemeler var. Miras belgesi yalnızca mahkeme kararlarıyla verilen bir belge olduğu halde TOKİ ilk defa direkt miras belgesini alacak. TOKİ damga vergisinden muaf. Niye muaf? Eğer damga vergisine bu bütçenin ihtiyacı yoksa küçük müteahhitlerden de kaldırın. Belli ki bu, iktidardan iş alan büyük müteahhitleri savunmaya yönelik konulmuş. Aynı şeyi binanın künyesinde de görüyoruz. Tarih boyu bu millet alışkındır ki herhangi bir binanın önünde sorumlu müteahhit, mimar, fenni, mesul, bunların hepsi rayiç bedeli yazar. Bu niye kalkıyor, neyi saklıyorsunuz? Bu künyeyi kaldırmakla nasıl bir kamu yararı elde edeceksiniz? Her yerde aynı şahıslar ihaleyi alıyor. Aynı şahıslar aldığı için vatandaş o isimleri gördükçe birilerine saydırıyor. Kimlerin ihale aldığı görülmemesi için künyeyi kaldırıyorlar"

Çalışkan’ın bu eleştirileri, özellikle kamu ihalelerindeki şeffaflık ve inşaat projelerindeki sorumluların ilan edilmesi zorunluluğunun ortadan kaldırılmasına yönelik ciddi soru işaretlerini meclis gündemine taşıdı.

Ekonomik programın yansımaları ve enflasyon tartışmaları

İYİ Parti Balıkesir Milletvekili Burak Dalgın, kanun teklifinin getirilme nedenini doğrudan mevcut ekonomi politikalarına bağlayarak sert eleştirilerde bulundu. Dalgın, meclise gelen bu tür kanun tekliflerinin kök sebebinin ekonomik başarısızlık olduğunu iddia ederek şöyle konuştu:

"Önümüzdeki kanun da, yarın Plan ve Bütçe Komisyonuna gelecek olan İmtiyaz Kanunu da, çok çeşitli diğer kanunlar da tek bir sebeple karşımıza geliyor. Ekonomik programın iflas etmiş olması. Esas kök sebebi konuşmadan bu kanunları konuşmamızın da ne kadar anlamı var size soruyorum. Ekonomik programın çöktüğü bugün Merkez Bankası Başkanının Meclisimize yaptığı ziyarette de bir kez daha ortaya çıktı. Ortadaki enflasyon verileri de, diğer veriler de hakikaten bu programın işlemediğini gösteriyor. Balıkesir için işlemiyor, Konya için işlemiyor, Trabzon için işlemiyor, Diyarbakır için işlemiyor yoksa Londra için, New York için, Hong Kong için gayet güzel işleyen bir program var karşımızda. Ama tabii, bizim gündemimiz vatandaşımızın sofrası, sanayicimizin tezgâhı, çiftçinin tarlası, KOBİ'nin kasası olduğu için programın işlemediğini net bir şekilde görüyoruz"

Dalgın, enflasyon verilerinin halkın gerçekliğiyle örtüşmediğini ve ekonomik tablonun yerel üretici ile esnaf üzerinde ağır bir yük oluşturduğunu belirterek, yasal düzenlemelerin bu sorunları çözmekten uzak olduğunu savundu.

Deprem güvenliği ve inşaat sektöründeki yeni standartlar

MHP Ordu Milletvekili Naci Şanlıtürk ise kanun teklifinin özellikle güvenlik ve teknik standartlar açısından önemine değindi. Teklifin inşaat sektörüne getireceği disiplini ve depremle mücadeledeki rolünü vurgulayan Şanlıtürk şu değerlendirmeyi yaptı:

"Deprem kuşağı üzerinde olan ülkemizde yeni yapılarımızın ve eldeki mevcut yapı stokumuzun depreme dayanıklı hale getirilmesi amaçlanmıştır. Konutlarımızın depreme dayanıklı olmaması neticesinde millet olarak çok ciddi bedeller ödedik, ödüyoruz. En son yaşadığımız 6 Şubat depremlerinde 53 binin üzerinde insanımızı kaybettik, hepsine Allah'tan rahmet diliyorum. Eldeki mevcut konutlarımızın da depreme dayanıklı hâle getirilmesi gerekmektedir. Bu değişikliklerle, inşallah, inşaat sektörümüze bir düzen gelerek daha dayanıklı, daha sağlam binaların yapılması temin edilecektir"

Şanlıtürk, teklifin içeriğinde yer alan yangın güvenliği, zemin etüdü ve analiz çalışmaları ile site yönetimlerine dair düzenlemelerin Kat Mülkiyeti Kanunu ve İmar Kanunu’na entegre edilmesinin hayati önem taşıdığını ifade etti.

Torba yasa uygulamasına yönelik demokratik itirazlar

DEM Parti Hakkari Milletvekili Vezir Coşkun Parlak, iktidarın yasa yapma yöntemini eleştirerek, meslek örgütlerinin görüşlerinin alınmamasının yaratacağı tehlikelere dikkat çekti. Özellikle jeoloji mühendislerinin yetki alanlarının kısıtlanmasına dair endişelerini şu sözlerle dile getirdi:

"İktidar, torba yasa hukuksuzluğunu bir gelenek haline getirdi; bu kanun teklifi de bu hukuksuz örneklerden birini teşkil ediyor. Siz bu hukuksuzluklarda ısrar ettikçe biz de demokratik itirazımızda ısrar etmeye devam edeceğiz. Bir meslek grubunun geleceğini ilgilendiren konularda onlara danışmadan yasal düzenlemeler çıkarmak doğru değildir. Yapılması gereken meslek grubunun özlük haklarını, çalışma koşullarını, istihdam alanlarını etkileyen düzenlemeleri onlarla istişare ederek yapmaktır. Bu kanun teklifinde de jeoloji mühendislerinin çalışma alanlarını ilgilendiren ciddi düzenlemeler var. Teklifi hazırlarken jeoloji mühendislerini, Jeoloji Mühendisleri Odasını ve ilgili uzmanları dahil etmek çok mu zordu? Jeoloji Mühendisleri Odası bu düzenlemelere karşı önemli itirazlarda bulunuyorlar. Odanın yaptığı çalışmalara göre bu kanun teklifi yasalaşırsa kuruluşlarda 2 bin insan, 7 bin de jeoloji mühendisi işsiz kalma tehlikesiyle karşı karşıya kalacaklar. Teklifin 21'inci maddesindeki düzenlemelerde zemin ve temel etüt kuruluşu kurmak için jeoloji mühendisi olmanıza gerek kalmıyor. Oysa, zemin etüdünü jeoloji mühendisleri yapmayacak da kim yapacak? Zemin ve temel etüt kuruluşu jeoloji mühendislerin alanını ilgilendiren önemli bir konudur. Nasıl olur da bu yetkiyi ve alanı mühendislerin ellerinden alırsınız?"

Parlak, zemin etüdü gibi teknik bir konuda yetki devrinin hem mühendislik mesleğine hem de yapı güvenliğine zarar verebileceğini vurguladı.

Yerel yönetimlerin yetkileri ve demokrasi vurgusu

CHP Ordu Milletvekili Seyit Torun, kanun teklifinin yerel demokrasiye ve mülkiyet haklarına yönelik bir tehdit oluşturduğunu iddia etti. Belediyelerin yetkilerinin merkezde toplanmaya çalışıldığını belirten Torun, şu sert açıklamaları yaptı:

"Zaten belediyelerin yetkisini kırpa kırpa yetkisiz hale getiriyorsunuz, aklınızca silkeliyorsunuz. Belediyelerimizin yurt dışından ucuz ve uzun vadeli kredili projelerini maalesef onaylamıyorsunuz, belediyelerimiz vatandaşa hizmet götürmesin, itibarsızlaşsın istiyorsunuz. Belediye başkanlarımıza karşı yargı sopasıyla dizayn etme çabası içerisindesiniz ama hala aklınızı başınıza alamadınız; 2019 yerel seçimlerinden ders almadınız, 2024'ü yaşadınız, 2024 seçimlerinden de maalesef ders almıyorsunuz, bir sonraki seçimde de çok daha ağır bir yenilgiyle karşı karşıya kalacaksınız ve milletimiz size sandıkta hesap soracak. Öyle bir hesap soracak ki AK Parti'li olduğunuzu bile söylemekten imtina edeceksiniz. Bu kanun teklifiyle yerelden yetki alınacak, merkezde toplanacak, seçilmişlerin iradesi daraltılacak, saraydan atanmış bürokrasiye yetki üstüne yetki verilecek"

Torun, seçilmiş yerel yöneticilerin yetkilerinin bürokrasiye devredilmesinin demokratik ilkelerle çeliştiğini ve halkın hizmet almasını zorlaştırdığını ifade etti.

Dijitalleşme ve sosyal konut politikalarının geleceği

AK Parti Ardahan Milletvekili Kaan Koç ise kanun teklifinin kamu hizmetlerinde verimliliği artıracağını ve vatandaşların hayatını kolaylaştıracağını savundu. Teklifin sosyal devlet ilkesine dayandığını belirten Koç, şu ifadeleri kullandı:

"Kanun teklifi kamuoyunda ihtiyaç duyulan bazı yapısal iyileştirmeleri hayata geçirerek kamu hizmetlerini daha hızlı ve daha etkin hâle getirmeyi amaçlayan önemli bir düzenlemedir. Taşınmaz yönetiminde veri temelli, dijital ve bütünleşik yapı güçlendirilmekte, kurumlar arası koordinasyon artırılmaktadır. Bununla karar alma süreçleri hızlandırılırken kamu kaynaklarının daha etkin ve verimli kullanılması hedeflenmektedir. Sosyal konut politikaları açısından da önemli adımlar atmaktayız. TOKİ için yürütülen süreçlerin hızlandırılması, bürokratik yüklerin azaltılması ve üretim kapasitesinin artırılması özellikle dar ve orta gelirli vatandaşlarımız için önemli bir kolaylık sağlayacaktır. Aynı şekilde, afet sonrası yeniden inşa süreçlerinin daha etkin hâle getirilmesi hem devletimizin müdahale kapasitesini artıracak hem de vatandaşlarımızın hayatlarını daha hızlı şekilde yeniden kurmalarına katkı sağlayacaktır. Bu yönüyle teklifimiz, sosyal devlet ilkesini güçlendiren önemli bir adımdır"

Genel Kurul’da yapılan oylamalar ve konuşmaların neticesinde, meclis çalışmalarına ara verilmesi kararlaştırıldı. Meclis Başkanvekili Tekin Bingöl, birleşimi 5 Mayıs Perşembe günü saat 15.00’te yeniden toplanmak üzere kapattı. Bir sonraki oturumda teklifin kalan maddeleri ve diğer gündem konuları ele alınmaya devam edilecek.