Borsa İstanbul ve küresel piyasalarda yatırım yapmak isteyen vatandaşlar, hisse senedi alımının dini hükmünü sıklıkla araştırıyor. İslam hukukuna göre bir şirkete ortak olmak prensipte caiz kabul edilse de, söz konusu şirketin faaliyet alanları bu hükmü doğrudan etkilemektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı ve fıkıh kurulları, hisse senedi yatırımlarında belirli kriterlerin karşılanması gerektiğini vurguluyor. Yatırımcıların, kar-zarar ortaklığına dayanan bu sistemde hangi şirketlerin kapsam dışı kaldığını bilmesi önem arz ediyor.

Hisse senedi almanın dinsel yönü

Hisse senedi almanın dinsel yönü

Hisse senedi alımında ilk ve en önemli kriter, şirketin ana faaliyet konusudur. İslam hukukuna göre alkollü içecek üretimi ve ticareti, domuz eti ürünleri, kumar, şans oyunları ve faizli finans işlemleri yürüten şirketlerin paylarını almak caiz görülmemektedir. Şirketin gelirlerinin büyük bir kısmının bu tür yasaklı faaliyetlerden gelmemesi temel şarttır. Dolayısıyla yatırımcılar, seçtikleri firmanın operasyonel süreçlerini ve sektörel konumunu detaylıca incelemekle yükümlüdür.

Bir şirketin sadece helal sektörde faaliyet göstermesi, hisse senedinin her koşulda caiz olduğu anlamına gelmemektedir. Şirketin toplam borçlarının varlıklarına oranı ve faizli mevduat hesaplarından elde ettiği gelirlerin miktarı da belirleyici unsurlardır. İslam iktisadı uzmanları, şirketin faizli borçlarının toplam piyasa değerine oranının belirli bir sınırı (genellikle %33) aşmaması gerektiğini belirtmektedir. Bu oranların takibi için genellikle bağımsız denetim raporları ve Katılım Endeksi kriterleri referans alınmaktadır.

Katılım Endeksi ve Uygunluk Kriterleri

Türkiye'de Borsa İstanbul bünyesinde faaliyet gösteren Katılım Endeksleri, yatırımcıların bu filtreleme sürecini kolaylaştırmaktadır. Bu endeksler, belirli periyotlarla şirketlerin finansal tablolarını inceleyerek "Katılım Finans İlkeleri"ne uygun olanları ilan eder. Ancak uzmanlar, endekste yer alan şirketlerin durumunun her bilanço döneminde değişebileceği konusunda yatırımcıları uyarmaktadır. Bu nedenle sürekli takip ve arındırma (elde edilen cüzi faiz gelirinin bağışlanması) işlemleri, bu yatırım modelinin teknik detayları arasında yer almaktadır.

Kar-Zarar Ortaklığı ve Mülkiyet İlişkisi

Hisse senedi özü itibarıyla bir mülkiyeti ve ortaklığı temsil eder. Bu sebeple, sabit bir kazanç vaat eden veya anapara garantisi veren enstrümanlar "faiz" kapsamına girdiği için tercih edilmemelidir. Gerçek bir hisse senedi yatırımı, yatırımcının hem kâra hem de zarara ortak olmasını gerektirir. Şirketin mal varlığına, makine parkuruna ve marka değerine ortaklık bilinciyle yapılan yatırımlar, fıkhi açıdan ortaklık akdi (mudarabe veya muşareke) çerçevesinde değerlendirilir.

Kaynak: Haberim.com.tr