Devlet Bahçeli, Ortadoğu’da büyüyen çatışmalar ve küresel güç dengelerinde yaşanan değişimlere ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Milliyetçi Hareket Partisi lideri, özellikle İran merkezli gelişmelerin Türkiye açısından doğrudan güvenlik riski oluşturabileceğine işaret etti. Bölgedeki savaşların yalnız askeri değil, aynı zamanda jeopolitik ve ekonomik sonuçlar doğurabileceğini belirten Bahçeli, Türkiye’nin güçlü bir devlet refleksiyle hareket etmesi gerektiğini söyledi. Bahçeli, sınır güvenliğinin artırılması ve uluslararası koordinasyonun güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

MHP Lideri Bahçeli'den İran açıklamasıGörsel

Devlet Bahçeli, belediye başkanlarının katılımıyla düzenlenen iftar programında yaptığı kapsamlı konuşmada Türkiye’nin karşı karşıya bulunduğu bölgesel ve küresel gelişmeleri değerlendirdi. Ortadoğu’daki savaşların ve jeopolitik kırılmaların yalnızca bölgesel değil küresel güç dengeleri açısından da yeni bir döneme işaret ettiğini belirten Bahçeli, Türkiye’nin bu süreçte güçlü bir devlet refleksi göstermesi gerektiğini vurguladı.

Milliyetçi Hareket Partisi Genel Başkanı Bahçeli, konuşmasının başında Gazze’de yaşanan insanlık dramına değinerek Ortadoğu’da yaşanan çatışmaların birbirinden kopuk gelişmeler olmadığını söyledi. Bölgedeki gelişmelerin geniş bir jeopolitik dönüşümün parçaları olduğunu belirten Bahçeli, küresel güç mimarisinin yeniden şekillendiğini ifade etti.

Bahçeli konuşmasında şu değerlendirmelerde bulundu:

“Lübnan sahasında derinleşen kırılma, İran merkezli gün geçtikçe kontrolden çıkarak tırmanan savaş hali, Suriye ve Irak zeminindeki kırılganlık, Ukrayna–Rusya savaşının Avrupa güvenlik mimarisini sarsan etkisi, Afganistan’dan Pakistan’a uzanan istikrarsızlık hattı, Çin ile Hindistan sahasındaki makro ve mikro stratejik rekabet; bunların hiçbiri birbirinden kopuk ve tesadüfi hadiseler değildir. Aksine, Avrasya’dan Ortadoğu’ya uzanan geniş bir kuşakta güç dengelerinin yeniden tartıldığı, güvenlik kuşaklarının yeniden çizildiği ve küresel düzenin yeni bir geometri kazandığı büyük bir hesaplaşmanın farklı cepheleridir. Bu nedenle hadiseleri yalnız ekrana yansıyan görüntülerle, gündelik sıcak haber diliyle veya askeri misillemelerin yüzeysel kronolojisiyle okumak yeterli değildir. Meselenin derininde enerji hatlarını ve ticaret koridorlarını kontrol etme mücadelesi, nüfuz alanlarının yeniden paylaşımı, vekâlet ağları üzerinden yürüyen rekabet, mezhebi ve etnik fay hatlarının stratejik biçimde harekete geçirilmesi ve nihayetinde küresel güç mimarisinin yeni bir dizilişe doğru evrilmesi bulunmaktadır.”

Bahçeli, Ortadoğu’da yaşanan gelişmelerin bölgesel statükoyu kökten değiştirebilecek bir sürece işaret ettiğini söyledi. Özellikle Gazze’de başlayan çatışmaların bölgedeki diğer ülkelere sıçrayan etkilerine dikkat çeken Bahçeli, Ortadoğu’da yıllardır vekâlet savaşları üzerinden yürütülen mücadelelerin artık daha doğrudan bir aşamaya geçtiğini belirtti.

Bahçeli bu noktada şu ifadeleri kullandı:

“Gazze’de başlayan ateş, Lübnan’a sıçramış, Suriye’ye gölgelenmiş, Irak’a temas etmiş, nihayet İran’ın merkezine kadar uzanan bir sarsıntı üretmiştir. Burada yürüyen mücadele yalnız askeri hedeflerin mücadelesi sayılmaz. Aynı zamanda devletlerin çevresel derinliği, caydırıcılık halkaları, bölgesel nüfuz ağları ve küresel hiyerarşide tutunma kabiliyetleri de sınanmaktadır. Şu husus açık şekilde görülmelidir; Ortadoğu’da uzun yıllar vekâlet hatları üzerinden yürütülen mücadele artık çevreden merkeze doğru yönelen daha doğrudan bir safhaya geçmiştir. Bu durum bölgedeki her aktör için yeni riskler üretmektedir; Türkiye için de aynı gerçek geçerlidir. Üstelik bu tablo tarihten kopuk bir gelişme değildir. Yaklaşık bir asır önce Birinci Dünya Savaşı’nın ardından İngiltere ve kısmen Fransa tarafından kurulan bölgesel statüko, cetvelle çizilmiş sınırlar ve dış merkezli güvenlik mimarileri üzerine inşa edilmişti. O düzen uzun yıllar boyunca farklı biçimlerde varlığını sürdürdü. Bugün ise aynı coğrafyanın statükosu bu defa Amerika Birleşik Devletleri’nin stratejik yaklaşımı ve İsrail’i merkeze yerleştiren yeni bir güvenlik tasarımı üzerinden yeniden şekillendirilmek istenmektedir. Böylece kadim Ortadoğu coğrafyasının kaderi ikinci kez dış merkezli bir dizayn girişimiyle karşı karşıya bırakılmaktadır. Bu girişim yalnız siyasi haritaları değil; aynı zamanda bu topraklarda yaşayan toplumların tarihsel hakikatini, hafızasını ve meşru beklentilerini de örseleme riski taşımaktadır.”

Ortadoğu’daki gelişmelerin Türkiye açısından doğrudan güvenlik sonuçları doğurabileceğini vurgulayan Bahçeli, özellikle İran merkezli olası bir istikrarsızlığın bölgeyi geniş ölçekte etkileyebileceğini dile getirdi. İran gibi köklü bir devlet yapısında yaşanabilecek çözülmenin yalnız iç politika meselesi olmayacağını belirten Bahçeli, bunun bölgesel güvenliği etkileyebileceğini söyledi.

Bahçeli, bu konudaki görüşlerini şu sözlerle ifade etti:

“İran gibi büyük tarihî, çok katmanlı ve sert devlet reflekslerine sahip bir yapıda ortaya çıkacak çözülme yalnız bir rejim meselesi üretmez; aynı zamanda sınır aşan güvenlik baskısı, düzensiz nüfus hareketleri, mezhepsel dalgalanmalar, kaçak ekonomi ağlarının genişlemesi, vekil silahlı yapıların çoğalması ve yeni jeopolitik boşlukların doğması gibi sonuçlar doğurur. Başka bir ifadeyle İran’da yaşanacak kontrolsüz bir zayıflama yahut çözülme yalnız Tahran’ın iç meselesi olarak kalmayacak; dalga dalga çevre ülkelere yayılan yeni bir istikrarsızlık kuşağı üretme potansiyeli taşıyacaktır. Mesele tam da budur. Türkiye’nin önündeki mesele, uzaktan izlenen bir sınır krizi meselesi değildir. Türkiye’nin karşı karşıya bulunduğu tablo doğrudan doğruya milli güvenlik, sınır emniyeti ve bölgesel istikrar dosyasıdır. Suriye tecrübesi bize ağır bedeller ödeterek öğretmiştir ki devlet otoritesinin zayıfladığı alanlar kısa sürede farklı silahlı grupların, vekâlet unsurlarının, düzensiz göç hareketlerinin, kaçak ekonomi ağlarının ve dış müdahalelerin sahasına dönüşmektedir. Bugün İran merkezli gelişmeler de aynı dikkatle okunmalıdır. Bir bölgede devlet boşluğu oluştuğu an oraya akıl, vicdan, izan ve merhamet yerleşmez; önce silah yerleşir, sonra istihbarat yerleşir, ardından vekâlet savaşı yerleşir. Sonrasında o coğrafyanın halkları başkalarının hesaplarının altında ezilir.”

Bahçeli, Türkiye’nin bu süreçte güçlü ve kararlı bir devlet refleksi göstermesi gerektiğini vurguladı. İç ve dış gelişmeler karşısında dağınık bir siyasi atmosfer yerine güçlü bir stratejik yaklaşımın benimsenmesi gerektiğini ifade etti.

Bahçeli, Türkiye’nin izlemesi gereken politika hakkında şu değerlendirmeyi yaptı:

“İç ve dış gelişmeler karşısında dağınık tepkiler üreten bir siyasal atmosferden süratle uzaklaşılmalıdır. Türkiye’nin selameti için güvenlikte tavizsiz, ekonomide ihtiyatlı, diplomaside etkin ve siyasette sorumluluk bilinci taşıyan bir devlet çizgisi ivedilikle tahkim edilmelidir. İçinde bulunduğumuz jeopolitik eşik refleksle değil, stratejiyle hareket etmeyi zorunlu kılmaktadır. Bu çerçevede atılması gereken adımlar da son derece açıktır. Her şeyden önce sınır güvenliği en üst düzeyde tahkim edilmelidir. İran hattında doğabilecek her ihtimal için çok katmanlı bir hazırlık yapılmalıdır. Muhtemel göç baskısı, kaçakçılık ağlarının genişlemesi, vekil silahlı yapıların hareket alanı kazanması, terör sızmaları ve ekonomik yansımalar eş zamanlı bir güvenlik perspektifi içinde ele alınmalıdır. Devlet aklı ihtimalleri küçümsemez; en kötü senaryoyu dahi hesaba katarak hazırlığını yapar. İkinci olarak Avrupa Birliği ile erken hazırlık ve koordinasyon mekanizmaları kurulmalıdır. Suriye krizinde Avrupa hazırlıksız yakalanmış, ortaya çıkan insani ve güvenlik maliyetinin önemli bir kısmını Türkiye taşımıştır. Yeni bir bölgesel sarsıntıda aynı tablonun tekrarına fırsat verilmemelidir. Türkiye, Avrupa karşısında yalnız yük taşıyan bir sınır ülkesi konumuna sıkışamaz. Tam tersine, riskleri yöneten, sahayı okuyabilen ve kriz yönetiminde merkez rol üstlenen bir aktör konumunu tahkim etmelidir. Üçüncü olarak Birleşmiş Milletler zemininde insani güvenlik başlığı güçlü biçimde sahiplenilmelidir. Sivillerin korunması, kitlesel yerinden edilmenin yönetimi, insani yardım koridorlarının açık tutulması ve bölgesel istikrarın muhafazası için uluslararası eşgüdüm çağrısı yapılmalıdır. Türkiye bu başlıkta yalnız bir tarafın sesi olarak değil, bölgesel vicdanın ve uluslararası sorumluluğun temsilcisi olarak hareket etmelidir.”

Bahçeli konuşmasının devamında dünyada yaşanan güç değişimine de dikkat çekti. Küresel güç merkezlerinin yeniden şekillendiğini belirten Bahçeli, ABD’nin uzun yıllar kurduğu uluslararası düzenin yükünü taşımakta zorlandığını, Rusya’nın ise Ukrayna savaşı nedeniyle küresel sistemdeki etkisinin aşındığını ifade etti.

Bahçeli ayrıca Çin ve Hindistan’ın yükselen güçler olarak küresel dengelerde daha fazla rol almaya başladığını dile getirdi.

Bahçeli küresel gelişmeleri değerlendirirken şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye’nin gücü yalnız askeri kapasitesinden neşet etmez, tarihî tecrübesinden, devlet geleneğinden ve kriz zamanlarında sergilediği stratejik akıldan gelmektedir. Bu akıl diri tutulduğu sürece Türkiye, fırtınaların ortasında savrulan bir ülke olmak ötesinde, yön tayin eden bir merkez olarak varlığını sürdürmeye devam edecektir. Ancak mesele yalnızca bölgesel krizlerin yönetimiyle sınırlı değildir. Dünya aynı anda çok daha büyük bir dönüşümün içinden geçmektedir. Küresel güç mimarisi yeniden şekillenmektedir. Amerika Birleşik Devletleri uzun yıllar boyunca kurduğu uluslararası düzenin yükünü taşımakta zorlanmakta, stratejik rasyonalitesini yeniden kurma arayışı içinde hareket etmektedir. Rusya, Ukrayna savaşıyla birlikte küresel sistemden bütünüyle dışlanmış bir aktör sayılmaz; ancak geniş ölçekte oyun kurabilen bir merkez güç vasfını ciddi ölçüde aşındırmıştır. Çin ise dikkatli, temkinli ve zaman zaman ürkek sayılabilecek bir ilerleyişle, bu iki büyük gücün açtığı boşlukları ölçerek küresel etki alanını genişletmeye çalışmaktadır. Bu denklemin bir diğer yükselen aktörü de Hindistan’dır. Demografik büyüklüğü, ekonomik dinamizmi ve bölgesel iddialarıyla Hindistan önümüzdeki yıllarda Avrasya dengelerinde daha görünür bir aktör hâline gelmektedir. Bu durum Türkiye açısından dikkatle izlenmesi gereken yeni bir rekabet sahasına işaret etmektedir. Bütün bu gelişmelerin ortasında dünya siyasetinin yeni belirleyici unsurlarından biri de koridorlar ve kanallar hâline gelmiştir. Enerji hatları nasıl geçtiğimiz yüzyılın jeopolitiğini şekillendirdiyse, bugün ticaret koridorları, lojistik ağları ve stratejik geçiş yolları da küresel rekabetin en kritik başlıkları arasında yer almaktadır. Artık dünya siyasetinin kaderini yalnız petrol kuyuları ve doğal gaz sahaları belirlememektedir; aynı zamanda limanlar, demiryolları, ticaret koridorları ve deniz geçitleri belirlemektedir. Küresel rekabetin yeni sahası, malların, enerjinin ve verinin dolaştığı hatların kontrolüdür. İşte tam bu noktada Türkiye’nin jeopolitik ehemmiyeti daha da belirgin hâle gelmektedir. Türkiye yalnızca bir sınır ülkesi değildir. Türkiye kıtaların kesiştiği, geçiş yollarının düğümlendiği ve medeniyet havzalarının buluştuğu merkez bir devlettir. Avrasya’nın tam ortasında yer alan bu coğrafya, tarih boyunca ticaretin, siyasetin ve stratejinin ana arterlerinden biri olmuştur. Bugün de aynı gerçek değişmemiştir.”