İran yönetimi, Amerika Birleşik Devletleri tarafından sunulan 15 maddelik çözüm önerisine ilişkin resmi yanıtını aracı ülkeler vasıtasıyla Washington’a ulaştırdı. Yapılan açıklamada Tahran tarafı, diplomatik kanallar üzerinden iletilen metinde askeri saldırıların tamamen sona erdirilmesi ve benzer süreçlerin tekrarlanmaması için somut güvenceler talep etti. Bölgesel gerilimin düşürülmesi hedeflenen süreçte İran, geçmiş kayıpların telafi edilmesi adına tazminat mekanizmasının işletilmesini şart koştu. Görüşmelerin en kritik noktasını ise stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı üzerindeki İran egemenliğinin resmen tanınması maddesi oluşturdu.Görsel

Tahran yönetiminin masaya koyduğu temel şartlar

İran basınına açıklamalarda bulunan üst düzey bir yetkili, Washington’ın sunduğu 15 maddelik pakete karşı hazırlanan resmi metnin arabuluculara teslim edildiğini doğruladı. İran'ın karşı talepleri arasında, ülkeye yönelik suikast girişimlerinin ve askeri operasyonların derhal durdurulması maddesi ilk sırada yer aldı. Ayrıca, olası bir barış sürecinin sürdürülebilir olması için savaşın tekrarlanmayacağına dair uluslararası hukuk çerçevesinde bağlayıcı bir garanti istendiği belirtildi.Görsel

Hürmüz Boğazı ve egemenlik hakları talebi

Müzakere sürecinin en stratejik başlığı, dünya petrol ticaretinin ana güzergahlarından biri olan Hürmüz Boğazı oldu. Tahran yönetimi, bu bölgedeki egemenlik haklarının ABD ve uluslararası toplum tarafından resmen tanınmasını talep etti. Güvenlik ve seyrüsefer serbestisi konularında bölge dışı aktörlerin müdahalesinin sona ermesi gerektiği vurgulanırken, İran'ın deniz yetki alanlarındaki otoritesinin tartışmaya açılmaması gerektiği ifade edildi.

Maddi kayıplar için tazminat beklentisi

İran tarafı, son yıllarda yaşanan askeri ve ekonomik gerilimlerin yarattığı tahribatın giderilmesi için tazminat ödenmesi konusunu gündeme taşıdı. Verilen yanıtta, yaşanan kayıpların karşılanması için bir finansal takvim ve güvence sisteminin kurulması gerektiği aktarıldı. Bu talebin, olası bir mutabakatın ekonomik ayağını oluşturduğu ve İran'ın ekonomik çıkarlarını korumaya yönelik olduğu bildirildi.

Petrol fiyatları ve zaman kazanma stratejisi iddiası

İran tarafının değerlendirmelerine göre, ABD'nin bu teklifle küresel petrol fiyatlarını kontrol altında tutmayı amaçladığı savunuluyor. Sürecin bir diğer boyutu olarak ise Washington'ın olası bir askeri harekat veya kara işgali hazırlığı için zaman kazanmaya çalıştığı yönündeki görüşler metne yansıdı. Tahran yönetimi, diplomatik çözüm arayışlarının sahada askeri bir hazırlığa kılıf yapılmaması gerektiği konusundaki endişelerini arabulucular aracılığıyla iletti.

Diplomasi trafiğine yönelik eleştirel yaklaşım

İranlı yetkililer, ABD'nin yürüttüğü diplomasi trafiğini "üçüncü aldatmaca" olarak nitelendirerek Washington'ın samimiyetini sorgulayan değerlendirmelerde bulundu. Tahran kanadından yapılan açıklamalarda, ABD yönetiminin asıl niyetinin barış tesis etmekten ziyade farklı stratejik hedeflere hizmet etmek olduğu iddia edildi. Bu kapsamda, müzakere söylemlerinin uluslararası kamuoyunda olumlu bir imaj oluşturma çabası taşıdığı ileri sürüldü.

Kaynak: dha