TBMM bünyesinde kurulan özel alt komisyon, Türkiye genelinde finansal bilincin artırılması ve dijital dolandırıcılıkla mücadele edilmesi amacıyla yürüttüğü çalışmaları kamuoyuyla paylaşmak üzere bir araya geldi. Toplantıda alınan kararlar neticesinde ekonomi yönetiminden eğitim sistemine kadar geniş bir yelpazede stratejik adımlar atılması kararlaştırılırken, vatandaşların mali güvenliğini tehdit eden yasa dışı faaliyetlere karşı sert tedbirlerin sinyali verildi. Finansal okuryazarlık düzeyinin yükseltilmesinin sadece bireysel tasarruflar için değil, aynı zamanda kayıt dışı ekonomi ve suç gelirleriyle mücadele için de hayati önem taşıdığı vurgulandı. Komisyonun sunduğu önerilerin en dikkat çekicisi olan özel gün ilanı, devletin en üst kademelerinden gelen onayla birlikte yürürlüğe girerek resmiyet kazandı.

Türkiye'de finansal okuryazarlık seferberliğiGörsel

TBMM Dilekçe Komisyonu Türkiye'de Finansal Okuryazarlığın Yaygınlaştırılması ve Düzeyinin Artırılması Alt Komisyonu, AK Parti Adana Milletvekili Sunay Karamık başkanlığında gerçekleştirilen toplantıda tarihi bir karara imza attı. Komisyonun yürüttüğü titiz çalışmalar neticesinde, toplumun her kesiminde finansal farkındalık yaratmak amacıyla özel bir takvim oluşturuldu. Sunay Karamık, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, finansal okuryazarlık bilincinin çok daha geniş kitlelere ulaştırılmasının hedeflendiğini belirtti. Bu amaçla 22 Mayıs gününün ülke genelinde "Finansal Okuryazarlık Günü" olarak kutlanması, bu günü takip eden haftanın ise "Etkinlik Haftası" olarak değerlendirilmesi yönünde ilgili kurumlarla istişarelerin başlatıldığını ifade etti.

Sürecin detaylarını paylaşan Karamık, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığı’nın bu öneriye tam destek verdiğini kaydetti. Bakanlıklardan gelen resmi görüşlerde, belirli gün ve haftalar çerçevesinde yapılacak etkinliklerin kamuoyundaki farkındalığı artıracağı ve finansal becerilerin gelişimine olumlu katkı sunacağı belirtildi. Sunay Karamık, konuya ilişkin süreci şu sözlerle aktardı: "Alt Komisyonumuzun yürüttüğü çalışmalar Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı Sayın Numan Kurtulmuş'a sunulmuş, 22 Mayıs tarihinin 'Finansal Okuryazarlık Günü' olarak ilan edilmesi yönündeki önerimize destekleri alınmış ve Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan'ın onayıyla Resmi Gazete'de kabul edilmiştir."

Vatandaşlar yasa dışı bahis ve dolandırıcılık mağduru oluyor

Toplantının devamında söz alan Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Yükümlülük Denetim Dairesi Başkanı Hasan Avcı, milletvekillerine kapsamlı bir sunum yaparak finansal sistemdeki riskleri göz önüne serdi. MASAK’ın temel faaliyet alanının finansal analizler ve sektörel denetimler olduğunu hatırlatan Avcı, kurumun çalışmalarının doğrudan suç gelirlerinin aklanması ve terörizmin finansmanıyla mücadele üzerine kurulu olduğunu belirtti. Ancak bu mücadelenin başarıya ulaşması için vatandaşların da finansal okuryazarlık düzeyinin yüksek olması gerektiğini savundu. Ekonomik birimlerin riskleri bertaraf edebilmesi için finansal işlemlerin akışına ve suç tipolojilerine dair bilgi sahibi olmasının şart olduğunu ifade eden Avcı, son dönemde artan mağduriyetlere dikkat çekti.

Hasan Avcı, konuşmasında şu kritik uyarılarda bulundu: "Özellikle son dönemdeki gündem maddelerine bakacak olursak; yasa dışı bahis, dolandırıcılıkla mücadele kapsamında vatandaşlarımızın ciddi mağdur olduğunu görüyoruz. O nedenle, finansal okuryazarlık kapsamındaki faaliyetleri de son derece önemsiyoruz ve buraya da çok ciddi katkı sağlamaya çalışıyoruz. Tabii, bunların doğrudan etkileri neler olabilir? Finansal okuryazarlığı istenilen seviyeye getiremediğimiz takdirde en olası etkisi, kayıt dışılık artacaktır. Yine, finansal sistem dışındaki işlemler yaygınlaşacaktır ve suçluların ve bu faaliyetlere aracılık eden kişilerin suç gelirlerinin aklanması çabalarının daha da yoğunlaşacağını söyleyebiliriz."

Yasa dışı bahisle mücadelede 20 yeni yasal düzenleme yolda

Finansal bilincin eksikliğinin suçlular için uygun bir zemin oluşturduğunu belirten Hasan Avcı, yasa dışı bahisle mücadele için oluşturulan Koordinasyon Kurulu bünyesinde yürütülen eylem planının detaylarını açıkladı. Bu kapsamda idari ve hukuki süreçlerin eş zamanlı yürütüleceği, çok sayıda yeni düzenlemenin hayata geçirileceği öğrenildi. Avcı, bu eylem planının 2026 yılı içerisinde peyderpey faaliyete geçeceğini duyurdu. Tüm bakanlıkların bu planın birer paydaşı olduğunu ancak teknik analiz ve verilerin merkezinde olması sebebiyle koordinasyon görevinin MASAK’a verildiğini ekledi.

Yürütülen teknik çalışmaların boyutuna değinen Avcı, şu bilgileri paylaştı: "Bunlara ilişkin çok kısa belki özet verebiliriz ama gerçekten çok ciddi başlıkları var. Çok kısa ifade etmek gerekirse, burada 14 tane teknik çalışma, 40 tane idari faaliyet, 5 idari düzenleme ve 20 tane yasal düzenlemeye ilişkin çalışma yapılması öngörülüyor. Bu eylem planının tüm maddeleri esasında şu anda oluşturuldu, peyderpey bu yıl içerisinde faaliyete geçecek. Esasında burada bütün bakanlıklar bu eylem planının paydaş kurumları ancak MASAK'ın yapmış olduğu finansal analizler, savcılıklarla ve kolluk birimlerle yürütülen çalışmalardan ötürü buradaki koordinasyon görevi MASAK Başkanlığına verildi. Esasında bir bakanlık tarafından yapılması düşünülebilirdi ancak bu çalışmaların odağında bizim finansal analizlerimiz olduğu için bu koordinasyonu bizim yürütmemiz istendi. Savcılıklarla çok ciddi çalışmalarımız var. Savcılık soruşturmaları kapsamında bizlerden rapor talep ediliyor. O raporlar kapsamında bizler analiz çalışmaları yapıyoruz. Yine, Emniyetten, kolluk birimlerinden, istihbarat birimlerinden gelen her türlü istihbarata yönelik analiz çalışmaları yapıyoruz. Yine, diğer bakanlıklarımızın mesela Milli Eğitim Bakanlığının, Yükseköğretim Kurumunun, ÖSYM'nin farkındalık artırıcı, özellikle gençlerin bilinçlenmesine yönelik çok ciddi faaliyetleri var. Bunlar üniversitelerde broşürler şeklinde ifade ediliyor. Dağıtıldı, dijital kopyaları oluşturuldu, kamu spotları oluşturuldu."

Denetimler sonucunda 3,6 milyar lira idari para cezası kesildi

MASAK’ın denetim ve yaptırım faaliyetlerine ilişkin güncel verileri de paylaşan Hasan Avcı, dijitalleşen suç dünyasına karşı teknolojik imkanların seferber edildiğini belirtti. 2025 yılından itibaren şüpheli işlem bildirimlerinin dijital ortamda daha etkin şekilde alınmaya başlandığını vurgulayan Avcı, geçtiğimiz yılın bilançosunu açıkladı. Verilere göre 464 binden fazla şüpheli işlem bildirimi incelendi ve bu bildirimlerin 900 binden fazla vatandaşı kapsadığı görüldü. Kurumun iş yükünün oldukça yoğun olduğunu ifade eden Avcı, finansal kuruluşlardan gelen verilerin titizlikle analiz edildiğini söyledi.

Yaptırımlar konusunda taviz verilmediğini vurgulayan Hasan Avcı, şunları kaydetti: "Geçen yıl 464 binden fazla şüpheli işlem bildirimi aldık ve bu bildirimleri esasında bir kişi, birden fazla kişi, bir kuruluş, birden fazla kuruluş da dahil olabiliyor. 900 binden fazla kişi yani vatandaşımız aslında bu şüpheli işlem bildirimlerinin konusunu oluşturuyor. Başkanlığımızın yürütmüş olduğu analizler de esasında daha çok bu şüpheli işlem bildirimleri üzerine gelen yaptığımız çalışmalar. Rakamları görebiliyorsunuz gerçekten de ciddi bir iş yükümüz var. 559 farklı yükümlü kuruluştan ve 442'den fazla finansal kuruluştan verileri aldık. Girdi kaynağımız bizim şüpheli işlem bildirimleri. Bir diğer ana faaliyet alanımız da yükümlülük denetimleri. Başkanlığa şüpheli işlem bildirimi gönderme sorumluluğu olan tüm kurumları esasında biz yükümlülük denetimi kapsamında değerlendiriyoruz. Burada da geçen yılki denetim programımız kapsamında 793 farklı kurum ve kuruluşu yükümlülük denetimine tabii tuttuk. 247 kuruluşa idari para cezası uyguladık. Bunların toplamı da 3,6 milyar TL'yi geçti. İdari yaptırımlar hala devam ediyor. Bu yıl içerisinde de bu tutarların daha da yükselmesini beklediğimizi ifade edebilirim. Yine, yaptırımlara uyumlu denetim kapsamında 1,6 milyon TL idari para cezası var. Mal varlığı dondurma kararlarına aykırı hareket etmek aslında adli yaptırımı gerektiren bir suç. Burada da farklı suç duyurularımız var. Farklı konulardan 23 hükümlü hakkında da suç duyurusunda bulunduk bu yıl içerisinde."

Türkiye'nin finansal okuryazarlık karnesi ve davranış kalıpları

Toplantının bir diğer konuğu olan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkan Danışmanı Buket Salkım ise Türkiye’nin finansal okuryazarlık konusundaki istatistiksel durumunu paylaştı. OECD ülkeleri arasında yapılan karşılaştırmalı çalışmalara değinen Salkım, Türkiye’nin 21 puan üzerinden yapılan değerlendirmede 12,5 puan alabildiğini bildirdi. Bu puanın alt kırılımlarına bakıldığında, Türk halkının finansal bilgiye sahip olduğunu ancak bu bilgiyi tutum ve davranışa dönüştürmekte zorlandığı görüldü. Salkım, elde edilen skorlara göre bilginin 4,6, davranışın 4,8, tutumun ise 3,1 seviyesinde kaldığını açıkladı.

Bu tablonun toplumsal alışkanlıkları yansıttığını ifade eden Buket Salkım, "Biz bugün finansal okuryazarlık, eğitim programlarımızın hepsi kişilerdeki bilgi davranış ve tutumu şekillendirmeye yönelik. Bizim burada gözüktüğü gibi bilgi 4,6, davranış 4,8, tutum ise 3,1 çıkmış. Bu bize şunu gösteriyor; Biz kısa vadeli ve güdüsel hareket ediyoruz. Biliyoruz fakat bunları karar aşamasına geçirmede ve davranış kalıbı haline getirmede sıkıntı yaşıyoruz. Sürekli şunu duyarız, tasarruf eylemimiz belli bir seviyenin üzerine çıkamıyor. Aslında biz bir şeyler deniyoruz, yapmaya çalışıyoruz, elimizde bilgi de var fakat bunu bir davranış kalıbı haline getirip süreklilik arz ettiremiyoruz. Uluslararası portreden de bahsetmek için OECD tarafından 8 Eylül 2025 tarihinde bir 'policy brief' yayımlandı. Buna göre dijital dünyadaki finansal okuryazarlık oranlarını verdiler. Toplam 39 ülke katıldı ve 39 ülke arasında biz yokuz, bunların 20'si OECD ülkesi olarak ankette yerini buldu. Burada dijital finansal okuryazarlık oranında katılan ülkeler arasında skor yüzde 53, OECD ülkeleri arasında ise yüzde 25'tir. Asgari düzeyde dijital finansal okuryazarlık seviyesine sahip olan yetişkinler ise yüzde 29. Yani bu şu demek: Sokakta karşılaştığımız her 10 kişiden 7'sinin maalesef ki dijital finansal okuryazarlığı yok. Aynı rapora göre gelir dizeyi ve eğitim durumuyla da finansal okuryazarlık seviyesinin doğru orantılı olduğuna karar verildi" dedi.

Gençleri hedef alan dijital tehlikeler ve eğitim çalışmaları

SPK’nın eğitim odaklı projelerine de değinen Buket Salkım, özellikle çocukların ve gençlerin dijital dünyadaki risklere karşı korunması için geliştirilen yeni modelleri anlattı. "İlk Öğretmenim Ailem" uygulamasının yaklaşık 2 milyon 200 bin kez indirildiğini belirterek aile içindeki finansal eğitimin önemine vurgu yaptı. Ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı ile iş birliği içinde yürütülen ve öğrencilerin e-devlet engeline takılmadan eğitim içeriklerine ulaşmasını sağlayan ÖBA ve EBA projeleri hakkında detaylar verdi. Bu sistemlerin artık her öğrenciye açık hale getirildiğini, böylece sertifika programlarına katılımın kolaylaştığını ifade etti.

Eğitim içeriklerinde özellikle sosyal medyadaki tehlikeli eğilimlere odaklandıklarını belirten Salkım, sözlerini şöyle sürdürdü: "Burası bizim için neden önemliydi? 18 yaşından küçük çocukların e-devlet kullanımı 16 yaşından sonra belli sınırlara tabi olsa da çok gözükür değildi ve bizim diplomalarımıza ulaşabilmeleri için ya da sertifikalarımıza sahip olabilmeleri için bir şekilde sisteme girmeleri gerekiyordu; ya ebeveynleri vasıtasıyla giriyorlardı, çoğu da giremiyordu. Bizim kurulumuza gelen CİMER şikayetlerinin çoğunda bunu söylüyordu çocuklar. 'Biz de girmek istiyoruz, biz neden giremiyoruz?', 'E-devlet olmadan girilebilir mi?' Biz de daha sonraki süreçte EBA'ya eklenmek suretiyle, artık her öğrencinin e-devlet olmadan da girebilmesinin kapısını açtık. Burada ilkokul, ortaokul ve lise öğrencileri için kapsamlı eğitim programlarını belirledik. Eğitim programlarının içinde 'priv hesaplar', 'itiraf siteleri' ve en önemlisi 'panel hesaplar' vardı. Burada finansal açıdan kırılgan olan, kandırılmasının, sızıntının en derin olduğu noktalara temas etmeye başladık. Belki de ortaokul öğrencileri arasında en yaygın olan panel hesaplar, liseler için priv hesaplar, Deepfake, Grooming uygulamaları; bunları da içine aldığımız sosyal medyada korunmaya yönelik birçok program hayata geçirdik. Milli Savunma Bakanlığında 200 bin kişinin üzerinde askerimize ulaştık."

Sertifikalı eğitimlerle milyonlara ulaşıldı

SPK’nın son dönemde yürüttüğü en dikkat çekici projelerden birinin üniversite öğrencilerini hedefleyen "Dolandırıcıları İbansız Bırakma Harekatı" olduğunu söyleyen Buket Salkım, bu çalışmanın gençler arasında büyük ilgi gördüğünü belirtti. Finansal iletişimin doğru kurulması sayesinde yüksek etkileşim oranlarına ulaşıldığını kaydeden Salkım, sahadaki çalışmaları ve ulaşılan kişi sayılarını verilerle destekledi. Salkım, dijital platformlar üzerinden 1 milyonun üzerinde sertifika dağıtıldığını ifade ederek kurumun kararlılığını şu şekilde özetledi: "Biz platform olarak 1 milyonun üzerinde sertifika verdik; sırf jandarmada 16 bin kişiye, üniversitelerde 10 bin öğrenciye yüz yüze ulaştık fakat rakamlar kolay söylense bile aslında bunlar gerçekten uzun uzadıya yapılan bir çalışmanın sonucudur."

Alt komisyonun toplandığı bu önemli günde paylaşılan tüm bu veriler, Türkiye'nin finansal okuryazarlık alanında bir dönüm noktasına geldiğini gösteriyor. Devletin ilgili kurumlarının koordineli çalışması, hem halkın ekonomik güvenliğini sağlamayı hem de dijitalleşen dünyada karşılaşılan yeni suç türlerine karşı toplumsal bir direnç oluşturmayı hedefliyor. 22 Mayıs’ın resmen "Finansal Okuryazarlık Günü" ilan edilmesiyle birlikte, önümüzdeki yıllarda bu farkındalığın kurumsallaşması ve eğitim sisteminin bir parçası haline gelmesi bekleniyor.