Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın İsrail Başbakanı Netanyahu için söylemiş olduğu sözlerden ötürü Apartheid devleti başbakanı ne demek sorusunun yanıtı merak ediliyor. Apartheid devleti kavramı, bir ırksal grubun diğeri üzerinde kurduğu kurumsallaşmış sistematik baskı ve egemenlik rejimini ifade etmek için kullanılan hukuki bir terimdir. Bu sistemde devletin yürütme organının başındaki isim olan başbakan veya devlet başkanı, söz konusu ayrımcı politikaların uygulanmasından sorumlu en üst düzey yetkili olarak kabul edilir. Terimin kökeni Güney Afrika Cumhuriyeti'nde 1948-1994 yılları arasında uygulanan resmi devlet politikasına dayanmaktadır. Günümüzde ise bu kavram, Birleşmiş Milletler ve çeşitli uluslararası hukuk metinlerinde bir insanlık suçu olarak tanımlanmaktadır.

Apartheid devleti başbakanı ne demek

Apartheid kelimesi, Afrikaans dilinde ayrılık veya ayrı olma anlamına gelmektedir. Kavram, ilk olarak Güney Afrika'da beyaz azınlığın siyahi çoğunluk üzerindeki siyasi, ekonomik ve sosyal üstünlüğünü korumak amacıyla hayata geçirilen yasalar bütünüyle literatüre girmiştir. Bu rejim süresince insanlar ırksal kategorilere ayrılmış, yerleşim alanları kısıtlanmış ve temel vatandaşlık hakları ten rengine göre belirlenmiştir. 1994 yılında Nelson Mandela'nın devlet başkanı seçilmesiyle bu resmi sistem sona ermiş olsa da, terim uluslararası hukukta genel bir suç tanımı olarak kalmaya devam etmiştir.

1973 yılında Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen Apartheid Suçunun Önlenmesi ve Cezalandırılmasına Dair Uluslararası Sözleşme, bu rejimi bir insanlık suçu olarak ilan etmiştir. Sözleşme uyarınca, bir grubun diğerine tahakküm kurması amacıyla yapılan cinayet, temel hakların kısıtlanması, zorla çalıştırma ve yaşam koşullarının ağırlaştırılması gibi eylemler bu suç kapsamına alınmıştır. Ayrıca, 2002 yılında yürürlüğe giren Uluslararası Ceza Mahkemesi Roma Statüsü, apartheidı insanlığa karşı işlenen suçlar arasında listelemiştir. Bu durum, kavramın sadece Güney Afrika'ya özgü olmadığını, benzer pratikleri uygulayan her yapı için geçerli olabileceğini göstermektedir.

Bir devlet apartheid rejimiyle yönetiliyorsa, bu devletin başbakanı yürütme gücünü bu ayrımcı yasaların tesisi ve idamesi için kullanmaktadır. Başbakan, devletin güvenlik birimlerini, yargı sistemini ve bürokrasisini belirli bir kesimi dışlamak veya baskı altına almak üzere koordine eden makamı temsil eder. Uluslararası hukuk perspektifinden bakıldığında, bu makamda bulunan kişi, sistematik hak ihlallerinin planlayıcısı veya uygulayıcısı olarak bireysel cezai sorumluluk taşıyabilmektedir. Dolayısıyla, apartheid devleti başbakanı ifadesi, ayrımcı bir devlet sisteminin en üst düzey karar vericisini niteler.

Apartheid yapısındaki bir devlette baskı, sadece fiziksel şiddetle değil, yasama ve yürütme faaliyetleriyle de şekillenmektedir. Toprak mülkiyeti haklarının kısıtlanması, eğitimde fırsat eşitsizliği ve serbest dolaşım özgürlüğünün engellenmesi gibi uygulamalar devlet eliyle yürütülmektedir. Başbakanlık makamı, bu yasaların parlamentodan geçmesini sağlayan siyasi iradeyi temsil ederken, aynı zamanda kolluk kuvvetlerinin bu yasaları sahada uygulamasını denetlemektedir. Bu durum, devletin tüm aygıtlarının belirli bir ideolojik ayrımcılık temelinde birleştiği bir yapıyı ortaya koymaktadır.

Günümüzde apartheid devleti nitelemesi, uluslararası sivil toplum kuruluşları ve insan hakları örgütleri tarafından çeşitli devletlerin politikalarını eleştirmek amacıyla raporlarda kullanılmaktadır. Bu raporlar genellikle mülkiyet hakları, adalete erişim ve siyasi temsil konularındaki eşitsizlikleri temel almaktadır. Bir devletin bu terimle anılması, uluslararası arenada diplomatik yaptırımlara, ekonomik boykotlara ve ilgili yöneticilerin uluslararası mahkemelerde yargılanma riskine kapı aralayabilmektedir. Bu nedenle kavram, modern diplomaside ve uluslararası hukuk tartışmalarında en ağır suçlamalardan biri olarak kabul edilmektedir.

Kaynak: Haberim.com.tr