İstanbul'da ve diğer deprem bölgesi şehirlerde gerçekleşen kentsel dönüşüm projeleri kapsamında birçok ilde karot testi yapılıyor. Yapı denetimleri kapsamında da yapılan testlerin sonuçlarının olumsuz çıkması halinde binaların yıkım işlemi gerçekleşiyor mu? Testlerin olumsuz çıkmasıyla tahliye işlemi mi yapılıyor? Karot testi sonrasındaki yasal sürece ilişkin merak edilen bilgiler bu haberde bulunuyor. 

Karot testi olumsuz çıkarsa ne olur

Türkiye genelinde devam eden kentsel dönüşüm seferberliği ve yapı denetimleri kapsamında, binaların deprem dayanıklılığını ölçen karot testi hayati bir önem taşıyor. Birçok mülk sahibi, oturduğu binanın güvenliğinden emin olmak adına bu testi yaptırırken, "test sonucu olumsuz çıkarsa ne olur?" sorusu büyük bir endişe kaynağı haline gelmiş durumda. 2026 yılı itibarıyla güncellenen yönetmelikler, riskli yapıların tespitinden sonraki süreci çok daha hızlı ve şeffaf bir hale getiriyor.

Karot testi, betonun basınç dayanımını ölçmek amacıyla yapıdan numune alınması işlemidir. Bu işlem sonucunda beton kalitesinin standartların altında kalması, binanın "riskli yapı" kategorisine alınması için en somut kanıtlardan birini oluşturur. Testin olumsuz sonuçlanması, binanın taşıyıcı sisteminde ciddi zafiyetler olduğu ve olası bir sarsıntıda can güvenliğini tehdit edebileceği anlamına gelir. Bu aşamadan sonra mülk sahipleri için geri dönülemez bir yasal süreç başlar.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş kuruluşlarca yapılan bu testlerin sonuçları, doğrudan sisteme işlenmektedir. Raporun olumsuz çıkması durumunda bina, resmi olarak "riskli yapı" şerhi ile tapu kütüğüne işlenir. Bu durum, binanın mevcut haliyle kullanımının tehlikeli olduğunu tescillerken, aynı zamanda mülk sahiplerine devlet destekli dönüşüm kapılarını da açmaktadır.

Peki, karot sonucu kötü gelen bir binada hemen tahliye süreci mi başlar? Süreç, raporun ilgili belediye veya kuruma onaylatılmasıyla resmiyet kazanır. Hak sahiplerine tebligat gönderilerek binalarını güçlendirmeleri veya yıkıp yeniden yapmaları için belirli bir süre tanınır. Bu süreçte komşular arasındaki uzlaşı ve alınacak ortak kararlar, mülkiyet haklarının korunması açısından kritik rol oynar.

Karot Testi Sonrası Yasal Süreç ve Tahliye Aşamaları

Karot testi sonucunun düşük çıkması, binanın derhal mülkiyetten çıkarılacağı anlamına gelmez ancak 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun hükümleri devreye girer. Raporun onaylanmasının ardından Tapu Müdürlüğü, bina üzerine "Riskli Yapıdır" şerhini işler ve kat maliklerine bildirimde bulunur. Bu tebligattan sonra maliklerin 15 gün içinde sonuca itiraz etme hakkı bulunmaktadır. İtiraz reddedilirse, bina kesin olarak riskli kabul edilir.

Kesinleşen kararın ardından belediye tarafından bina sakinlerine tahliye için genellikle 60 günden az olmamak üzere bir süre verilir. Eğer bu süre sonunda tahliye gerçekleşmezse, ek bir 30 günlük süre daha tanınabilir. 2026 yönetmeliklerine göre, can güvenliği riski yüksek olan binalarda bu sürelerin uzatılmasına müsaade edilmemekte ve güvenlik gerekçesiyle elektrik, su, doğal gaz hizmetleri kesilmektedir.

Güçlendirme mi Yoksa Yıkım mı?

Haberimizin en kritik noktası ise binanın kaderidir. Karot testi olumsuz çıkan her bina yıkılmak zorunda değildir. Eğer teknik incelemeler sonucunda binanın güçlendirme (retrofitting) ile kurtarılabileceği tespit edilirse ve kat maliklerinin beşte dördü (4/5) oranında çoğunluğu sağlanırsa, bina yıkılmadan depreme dayanıklı hale getirilebilir. Ancak güçlendirme maliyeti, yeniden yapım maliyetinin %40'ını aşıyorsa genellikle yıkım ve kentsel dönüşüm kararı tercih edilmektedir.

Devlet Desteği ve Kira Yardımı İmkanları

Test sonucu olumsuz çıkan ve yıkım kararı alınan binalardaki hak sahipleri, devletin sunduğu çeşitli imkanlardan yararlanabilirler. Bunların başında kira yardımı ve faiz destekli kentsel dönüşüm kredileri gelmektedir. 2026 yılındaki güncel limitlerle, evini tahliye etmek zorunda kalan vatandaşlara taşınma desteği ve yeni konut inşaatı için uygun ödeme koşullu finansman sağlanmaktadır. Bu süreçte profesyonel bir müşavirlik firmasından destek almak, hak kaybı yaşanmaması adına büyük önem taşır.