DOLAR 32,2013 0.06%
EURO 35,0210 0.02%
ALTIN 2.505,29-0,19
BITCOIN 22928966,82%
İstanbul
21°

PARÇALI BULUTLU

13:06

ÖĞLE'YE KALAN SÜRE

Kılıçdaroğlu’na yönelik asimetrik propaganda: Düzmece broşürler, afişler, montaj görüntüler
  • Haberim
  • Gündem
  • Kılıçdaroğlu’na yönelik asimetrik propaganda: Düzmece broşürler, afişler, montaj görüntüler

Kılıçdaroğlu’na yönelik asimetrik propaganda: Düzmece broşürler, afişler, montaj görüntüler

ABONE OL
Haziran 1, 2023 00:43
Kılıçdaroğlu’na yönelik asimetrik propaganda: Düzmece broşürler, afişler, montaj görüntüler
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Mehmet Şafak Sarı*

Hatırlarsanız Şubat ayının başında Kemal Kılıçdaroğlu’nun 2023 seçimlerinde Cumhurbaşkanı Adayı olmasını engellemek için astroturfing metoduyla yapay gündem yaratıldığından bahsetmiştim. Kılıçdaroğlu’nun kazanmasını istemeyenler yazımda, Kemal Bey’in aday olmasına yönelik iktidar destekçisi kümelerin kamuoyundaki “aday olma” seslerini nasıl gerçekte olduğundan yüksek olduğunu anlamaya çalışmıştım. Kemal Bey’in adaylığı sonrasında bir öteki faz ise, adayı yıpratmak üzerine tekniklerin sahneye çıkması.


Türkiye’nin çeşitli bölgelerinde dağıtılan, Kemal Kılıçdaroğlu’nun seçim çalışmasında kullanılan kampanya grafiklerinin üzerine Kemal Kılıçdaroğlu’nun hiç söylemediği ve seçim kampanyasında bulunmayan, kampanyasıyla taban tabana zıt telaffuzlar içeren üretilmiş geçersiz broşürler.

Astroturfing kâfi hasarı verdi artık sıra asimetrik propagandada

Türkiye bilhassa AKP’li yıllarda adaletsiz seçim yarışına maalesef alıştırılmış durumda. İktidar, tüm devlet imkanlarını, medya gücünü kullanarak muhalefetin sesinin yalnızca onların müsaade verdiği ölçüde ya da çarpıtılarak kamuoyuna ulaştırıyor ve seçim çalışması yapıyor. Ancak son birkaç yıldır görmeye başladığımız asimetrik propaganda sistemlerini bu seçimde seçim çalışmasının merkezinde hatta şahsen kendisi olarak görmeye başladık.

Asimetrik propaganda, bir kişi yahut kümenin (kurum da olabilir) kendi propagandasını yahut kendi çıkarına halde düzenlediği bildirisi, rakiplerinin kılığına girip yahut kampanya biçimine bürünerek, karşısında olduğu kişi yahut kümesi taklit ederek yayması durumudur. Çoklukla seçim periyotlarında ziyan vermek istediği kümenin sinerjisini ve çalışmasındaki motivasyonu, karşı kümenin birliğini bozmak, ilgili istediği istikamete çevirmek için yapılan olumsuz propaganda çeşitli metotlarla uygulanır. Buradaki emeli içine girdiği kümedeki bireylerin fikrini değiştirmek ya da aidiyet hissettiği kümeden uzaklaşmasını sağlamaktır.

Konuyla ilgili Hanife Kardelen Işık’ın Teyit’e yazdığı makaleyi okuyarak mevzuyla ilgili daha geniş bilgiye ulaşabilirsiniz.

Son günlerde kamuoyuna yansımış birtakım asimetrik propaganda çalışmaları da şöyle:

  • Nevşehir Belediyesi’nden muhalefet ismine uydurma ‘reklam’

  • Kılıçdaroğlu ismine geçersiz broşür: SİHA’ların üretimini durduracağız

  • Kılıçdaroğlu’nun “Karar ver” kampanyasına ilişkin olduğu argüman edilen afişler

  • Sahte afiş provokasyonları sürüyor: AKP’li belediye kara propagandaya alet oldu

Seçim Meydanlarında montaj video

7 Mayıs’ta yüzbinlerce insanın katıldığı, çeşitli kamu kurumlarının ve özel şirketlerin TV ve toplumsal medya hesaplarından yayınlayarak milyonlarca beşere ulaştırdığı AKP’nin Büyük İstanbul Mitingi’nde Recep Tayyip Erdoğan üstteki montaj görüntüyü izletti ve üzerine yorum yaptı.

12 Mayıs’ta Recep Tayyip Erdoğan, Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi’nde gençlerle bir ortaya geldiği söyleşide Büyük İstanbul Mitingi’nde ve toplumsal ağlarda yayınlanan bu görüntüye atıfla Kılıçdaroğlu’nun gerisine terör örgütünün başını alıp haydi dediğini sav etti.

Halbuki bu görüntü Murat Karayılan’ın 2021’deki bir konuşmasından kesilip Kılıçdaroğlu’nun seçim kampanyasına benzetilerek montajlanmış bir görüntü ve bir asimetrik propaganda tekniği. Daha ayrıntılı bir tahlil için buraya .

22 Mayıs’ta Recep Tayyip Erdoğan, TRT Haber’de “Kılıçdaroğlu’nun Kandil’dekilerle görüntü çekimleri var” dedi! Bunu Abdülkadir Selvi’nin “Anlamadım” diye sorması üzerine “Ama montaj, ancak şu, lakin bu” diye devam etti.

Bu ve buna emsal montaj görüntülerin bir çok farklı halde seçim sürecinde çeşitli kaynaklardan dağıtıldığını, en çok infial yaratan bu örneği yalnızca bahis ettiğimi not düşeyim.

Bu satırları yazarken Üniversal Gazetesi’ne konuşan Gazeteci ve akademisyen Dr. Can Ertuna mevzuyla ilgili Gözde Tüzer’le görüştü. Şöyle diyor: Bu kadar kirli bir enformasyon ortamının herkesin aleyhine olacağı aşikar”.


Bu görsel “Haydi..ama nereye?” isimli Facebook hesabının kapağı. Kemal Kılıçdaroğlu’nun “Karar Ver” seçim kampanya serisinin görsel ögeleri kullanılarak, aslında Kılıçdaroğlu’nun söylemediği bir kelam üzerinden uydurma bir afiş üretilmiş.

META’da (Facebook ve Instagram) Asimetrik Propaganda ve Siyasi Mikro Hedefleme

Sadece seçim alanı ve konvasiyonel medya’da değil, bu sürece paralel olarak Facebook ve Instagram üzerinde onbinlerce lira ödenerek milyonlarca beşere geçersiz, montaj ve bağlamından koparılmış içerikler “siyasi mikro hedefleme” tekniğiyle reklamlarla asimetrik propaganda yapılmaya devam edildi. Bunun en görünen örneklerinden biri ise ardında şimdi kimin olduğunu tespit edemediğimiz çeşitli reklam ajanslarının kullandığı Facebook sayfaları üzerinden yapılan bu reklamlar.

Kılıçdaroğlu’na yönelik aylardır kara propaganda ve dezenformasyon hedefiyle içerikler üreten “Haydi.. ancak nereye?” Facebook hesabı, geçersiz afiş ve görüntüleri reklam olarak vererek seçmeni aldatıyor.

Meta Reklam Kütüphanesi, üzerinden siyasi partilerin ve örgütlerinin Facebook üzerinden yaptığı reklam harcamalarını gözlemleyebildiğimiz bir ortam. Burayı biraz karıştırdığımızda “Haydi..ama nereye?” hesabı üzerinden yapılmış reklamların tüm bilgilerine ulaşabiliyoruz. Facebook ve Instagram’a 160 tane kara propaganda ve dezenformasyon içeriği üretilip son 1 haftada 167.000 TL, toplamda 205.000 TL’lik reklam verilmiş bu hesap üzerinden.

Örneğin aşağıda ekran imajını aldığım uydurma telaffuzlar ile kurgulanmış bu asimetrik propaganda reklam olarak verilmiş. Bu düzmece, aldatıcı ve montaj içerikler ortalama 1 Milyon izleniyor ve Facebook yahut Instagram’da gezinirken size özel bir içerik olarak önünüze düşüyor.

İşin en acayip kısmı ise Meta seçim güvenliği için Türkiye Seçim Operasyon Merkezi diye kendi içinde bir küme kurmuş ve ortalarında Teyit ve Doğruluk Hissesi üzere 90 farklı medya ve olgu denetimi kuruluşlarıyla çalışacağını duyurmuştu. Hedeflerinin Facebook, Instagram ve Whatsapp’taki temelsiz bilgilere karşı vaktinde tedbir almaktı. Lakin görülen o ki bu platformda hala parayı veren düdüğü çalmakta.

Bu ortada bu kütüphaneyi birinci olarak İnternet ve Toplum Araştırmaları Merkezi’nin bir projesi olan gozlemevi.io’nun bir çalışması üzerinden öğrenmiştim. Gözlemevi, teknoloji firmalarının hareketlerinden sorumlu tutulduğu, insan odaklı bir internet ekosistemi hayal ediyor, kelam sahibi toplumların teknolojiden hesap sorabilmesini sağlayacak yasal ve toplumsal düzenekler geliştirilmesi için çalışıyor.  

Seçim öncesi ve sonrasında da Google algoritmalarının daima akıllı cihazlarımızda önümüze düşürdüğü ve on milyonlarca beşere yayılan içerikler ortasında Kemal Kılıçdaroğlu zıddı asimetrik propaganda ve düzmece haberlerin, ya da bu usullerle üretilmiş dezenformasyon içeriklerinin büyük yer kapladığını gözlemlemişsinizdir.

Journo Haber Gözcüsü datalarına nazaran Google, %81 oranında iktidar medyasını öne çıkarıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın çabucak her açıklamasına arama sonuçlarının en üstünde yer veren Google algoritması, muhalefeti ise kullanıcılardan büyük ilgi gördüğü hâlde baskılıyor.

Emre Kızılkaya “Kılıçdaroğlu aykırısı palavra haberleri yayan Google, %81 iktidar medyasını öne çıkarıyor” isimli haberinde Google’nın haber tüketicisine çeşitlilik sunmadığını ve açıkça hükümet dayanaklı ve destekçisi medyanın kayırıldığını datalarla açıkça ortaya koyuyor.


Elimizdeki bilgiler, seçim çalışmaları sırasındaki yaşananlar, adayların adaletsiz bir halde seçim yarışında olmasının dışında, Kemal Kılıçdaroğlu’nun dev bir dijital ve medya ablukası altında olduğunun gösteriyor. Bu ablukayı aşabilen yahut aşmasına ‘izin verilen’ bildirilerin da Kemal Kılıçdaroğlu’nun hiç söylemediği, montajlanmış yahut çarpıtılmış içeriklerden ibaret. Toplumun ezici çoğunluğu Kılıçdaroğlu’nun sesini kendisinden ve şahsen kampanyasından değil, asimetrik propaganda usulleriyle kirlenmiş ve değiştirilmiş iletilerle duyuyor.

Türkiye’nin değişime olan gereksiniminin aciliyeti yalnızca bu seçim süreci kanıtlamakta. Kılıçdaroğlu’na aday olmaması için ‘astroturfing’ formüllerini kâfi hasarı vermişti, artık ise ‘asimetrik propaganda’ ile Cumhurbaşkanı seçilmesi engelleniyor. Bu orantısız düelloya karşın Kemal Kılıçdaroğlu şayet seçimi kazanırsa, Cumhuriyet’in ikinci yüzyılında toplumumuzda nelerin olup olmayacağı konusunda da bize fikir verecek günler olacak.


* Malumat’ta çıkan bu yazı muharririn müsaadesiyle T24’te motamot yayımlanmıştır.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r