DOLAR 32,1850 0.09%
EURO 34,9112 -0.21%
ALTIN 2.494,08-0,35
BITCOIN 2248974-1,46%
İstanbul
22°

AÇIK

17:02

İKİNDİ'YE KALAN SÜRE

Madalyonun öbür yüzü: Teminatsız göçmen çalışanlar
  • Haberim
  • Gündem
  • Madalyonun öbür yüzü: Teminatsız göçmen çalışanlar

Madalyonun öbür yüzü: Teminatsız göçmen çalışanlar

ABONE OL
Mayıs 31, 2023 23:06
Madalyonun öbür yüzü: Teminatsız göçmen çalışanlar
0

BEĞENDİM

ABONE OL

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci çeşidi öncesinde sığınmacılar milliyetçi telaffuzlar üzerinden siyasetin ana gündem unsuru haline gelirken madalyonun öbür yüzünde teminatsız formda çalıştırılan göçmen personel gerçeği var.

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci cinse kalmasıyla birlikte sığınmacılar siyasi pazarlık konusu haline gelirken sığınmacı tersi söylem had safhaya ulaştı.

Dışişleri Bakanı Ercüment AkdenizErcüment Akdeniz ise göçmenlerin tamamını geri göndermenin mümkün olmadığını “Şu anda Türkiye’de tarım kesimi, endüstride, hallerde istihdama gereksinim var. Benim babamın koyunları var mesela çoban bulamıyorum diye söyleniyor. Şu anda iş gücüne muhtaçlık var” kelamlarıyla lisana getirdi.

Göçmen çalışanların büyük çoğunluğunun kayıt dışı, çalışma müsaadesi olmadan çalıştığı biliniyor. İş gücü piyasasındaki bu tablo, Bakan Çavuşoğlu’nun lisana getirdiği istihdam muhtaçlığının ardında teminatsız çalışma şartlarına göz yuman bir anlayışın olduğunu ortaya koyuyor. Uzmanlara nazaran Türkiye’de uzun yıllardır sürdürülen göçmen siyasetinin bir modülü olarak sığınmacı emekçiler sermayenin muhtaçlıkları doğrultusunda toplumsal güvenlik sistemine dahil edilmezken iş gücü piyasasında fiyatları aşağı çeken bu uygulama milliyetçi telaffuzlarla perdeleniyor.

“Ucuz ve garantisiz iş gücü ihtiyacı”

DW Türkçe’ye konuşan araştırmacı müellif Ercüment Akdeniz, Çavuşoğlu’nun açıklamasını şöyle pahalandırıyor: “İş gücü gereksiniminden fazla ucuz ve teminatsız iş gücü gereksinimi var. Göçmenler ve mülteciler kelam konusu olduğu vakit onları tercih edilebilir hale getiren şey bu. Tabii ki bu açıdan baktığımızda bir itiraf bu.”

Akdeniz’e nazaran göçmen çalışanların Türkiye’deki personellere nazaran daha ucuza çalışmak zorunda kalmaları ve sigortasızlık başta olmak üzere garantisiz çalışmaları işverenler için muazzam bir sermaye birikimi oluşturuyor.

Göçmen personeller konusunda resmi makamlar tarafından tutulan bilgiler de şeffaf değil. CHP’nin 2021’de yayınladığı Göçmen Emeği raporuna nazaran 2019’da Türkiye’de müsaadeli yabancı çalışan sayısı 145 bin 232 şahısken, bunun 63 bin 789’u Suriyeli işçilerden oluşuyor. Lakin uzmanlara nazaran şu anda kayıt dışı çalışanlarla birlikte göçmen çalışanların sayısı 1 buçuk milyonu buluyor.

DW Türkçe’ye konuşan çalışma iktisadı ve iş hukuku uzmanı Dr. Murat Özveri, bilhassa Anadolu’da KOBİ diye isimlendirilen işyerlerinde göçmen emekçiler en ucuz, en kolay denetim edilebilen, maliyeti en düşük ve en çok randıman alınan bir iş gücü kümesi olarak istihdamın içerisinde yer aldığına işaret ediyor.

Türkiye iş gücü piyasasında teminatsız çalışan kümesinin her vakit var olduğunu vurgulayan Özveri, 50’li yıllarda göç dalgasıyla birlikte kayıt dışı çalışanlar ortasında Sivaslılar ve Kastamonuluların çoğunlukta olduğunu, sonraki yıllarda onların yerini Kürtlerin aldığını anlatıyor ve ekliyor: “Kürtlerden sonra, bilhassa savaştan sonra bu sefer de Suriyeliler, Afganlar, Pakistanlılar üzere Asya’dan yahut çabucak komşumuzdan alınan iş gücü oldu.”

“Siyasi irade kayıt altına almayı istemiyor”

Özveri, kayıt dışı çalışmanın istenilse çok kısa müddette kayıt içine alınabileceğini belirterek bunun bir siyaset tercihi olarak yapılmadığını savunuyor. Murat Özveri, “Siyasi irade bunu istemiyor. Zira bu bir kaynak aktarma siyaseti. Siz bunları kayıt içerisine aldığınız andan itibaren bunlardan şayet işte SSK primi alırsanız, vergi alırsanız maliyetleri artırırsınız. Almanız gereken bir parayı almadığınız vakit onlara kaynak aktarmış oluyorsunuz. Aslında bu bir teşvik politikası” diye konuşuyor. En altta teminatsız bir çalışan kümesi yaratmanın sistemin emniyet siboplarından biri olduğunu söyleyen Özveri, “Böylece piyasada fiyatların oluşabileceği ortalama kıymetlerin minimum fiyata yakın olmasını sağlar. Güvencesizlik üzerinden de iş gücü piyasasında personellerin kontrolünü en az maliyetle en üst noktaya çıkartır” diye devam ediyor.

2019 yılı ortasından beri İçişleri Bakanlığı ile Tarım ve Orman Bakanlığı’nın Türkiye’nin 150 bin çoban açığını kapatmak hedefiyle Afgan çoban formülü üzerinde çalıştığı biliniyor.

Ercüment Akdeniz, bu projenin göstermelik olduğu görüşünde. Akdeniz, “Çobanlık için makul sayıda insanın hem eğitilmesi, sertifika alması hem de alana gönderilmesi için devletin de dayanağı olacak dendi. Bu dayanaktan yararlanmak için hayvan yetiştiricileri buna yöneldiler. Lakin siz birini yetiştiriyorsunuz, sertifikasını alıyorsunuz, devletten teşvik alıyorsunuz ancak onun parasıyla bir artı iki Afgan çoban çalıştırıyorsunuz. Temel sakatlık burada. Zira o Afganlar kayıt içine girmiyorlar” sözlerini kullanıyor.

“Her şeye baş sallarlar, uysaldırlar”

Akdeniz, çobanlığın dağda, bayırda, kar ve soğukta 24 saat yapılan ağır bir iş kolu olduğunu, bu kadar ağır bir işte yerli emekçiler 10 bin liraya çalıştırılamadığı için göçmenlerin tercih edildiğini aktarıyor. İnternette “Afgan çoban arıyorum” diye arama yapıldığında pek çok içerikle karşılaşıldığını aktaran Akdeniz, bu sitelerde Afgan çobanlar için “Çok yeterlidirler, rastgele bir sorun çıkarmazlar. Onlara yalnızca paralarını vermeniz ki o çok çok düşük bir para ve kontör almanız kâfi. Her şeye baş salarlar. Uysaldırlar” üzere referanslar verildiğini anlatıyor.

İşçi Sıhhati ve İş Güvenliği Meclisi’ne nazaran de teminatsız çalışma şartları nedeniyle iş cinayetlerinde hayatını yitiren göçmen sayısı her geçen yıl artıyor. 2013 başından Kasın 2022’ye dek 828 göçmen emekçi iş cinayetlerinde hayatını yitirdi.

Uzmanlar, göçmen nüfusun garantisiz çalıştırılmasına göz yuman siyasetler nedeniyle pek çok alanda kayıt dışı ikincil bir sistem oluştuğuna da işaret ediyor.

“Kayıt dışı oluşturulmuş ağlar var”

Dr. Murat Özveri, “Bunların örneğin İŞKUR üzere istihdam ofisleri var. Birisi bir Suriyeli istihdam edileceği vakit kime başvuracağını iş gücü piyasasında çok net bir formda biliyor. Bunları bir yerden bir yere nakleden örgütlenmiş taşıyıcıları var, taksicileri var. Birtakım denetimlere takılmadan rahatça hareket etmelerini sağlıyor. Bunların aldıkları fiyatları memleketlerine göndermelerini sağlayan tekrar kayıt dışı oluşturmuş ağlar var” diye anlatıyor.

Ercüment Akdeniz de göçmen personellerin ailelerine daha çok kuyumcular üzerinden para gönderdiğini, kuyumcuların kurul alarak bu çalışanların birikimlerini kullandıklarını aktarıyor. İnançsız çalışmanın varlığı nedeniyle hem yerli çalışanlar hem göçmen personeller giderek daha makus şartlarda ve daha ucuza çalışmaya başlarken milliyetçilik dalgası da büyüyor.

“İşçiler kendilerine düşman görüyor”

Özveri, “Şimdi örneğin Karadeniz’de fındık toplarken, Sakarya’da fındık toplarken dayak yiyen bir ekip Kürt çalışanlar şu anda kendilerine düşman olarak Suriyelileri görüyorlar” diyor ve ekliyor: “Göçmen emekçileri gaye haline getirerek göçmen çalışanları bulundukları ülkelere geri göndereceğiz diyerek iş gücü piyasasını toplumsal devlet mantığı üzerinden düzenlemek mümkün değil.”

Sorunun göçmen emekçiyi ülkesine göndermek değil, göçmen personelin Türkiye’ye ahengini sağlayarak garantili bir halde istihdamını geliştirmek olduğunu vurgulayan Özveri, bir çalışanın kendini işinden eden bir öteki personel kümesine öfke duyabileceğini, bu öfkenin gerçek bir öfke olmadığını ona gösterecek olan şeyin ise hem onu hem yerli emekçiyi teminat altına alacak toplumsal siyasetlerden geçtiğini söz ediyor.

“Milliyetçilik gerçeği perdeliyor”

Ercüment Akdeniz de popülist milliyetçi anlayışın var olan sistemi daha da güçlendirdiği görüşünde. Buna nazaran hem yerli emekçiler hem göçmen çalışanlar giderek daha makus şartlarda ve daha ucuza çalışmaya başlarken milliyetçilik bu gerçeği perdeliyor.

Akdeniz, “Burada kazanan Türkiye burjuvazisinin bir kısmı oldu fakat kaybeden daima personeller oldu. Hem yerli personeller hem göçmen personeller. O yüzden milliyetçilik bu sürecin panzehri değil. Milliyetçiliğin ardına takıldığında personeller daha çok bölünüyorlar. Bu işin panzehri yerlisi ile yabancısı ile personellerin ortak sendikalarda örgütlenmesi” diyor. 

İktidarın göçmen konusuna yaklaşımını da eleştiren Akdeniz, “AKP’nin yaklaşımı şu: Ümmet toplumu diyorlar, Müslüman kardeşliği diyorlar. Bunlar konuk beşerler, bunlar bizim din kardeşlerimiz diyorlar ancak iş o Suriyeliler, Afganistanlılar ya da başka personellerin haklarına gelince onu görmüyorlar. Orada muazzam bir sömürü var. Burada bir sahtekarlık var. Bunu açığa çıkartmak gerekiyor. Aksi takdirde AKP daha da güçleniyor” değerlendirmesini yapıyor.

Çalışma müsaadesine başvurma hakkı için 8 yıl

Türkiye’de AKP periyodunda hazırlanan Milletlerarası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’ne nazaran yabancı bir çalışanın kayıtlı personel olması için çalışma müsaadesine kendisi müracaat yapamıyor. Bu başvuruyu patronun yapması gerekiyor. Göçmen çalışanlar 8 yıl bu formda problemsiz çalıştığı taktirde kendisi çalışma müsaadesine başvurma hakkını elde ediyor.

Uzmanlara nazaran sorunun tahlili için öncelikle göçmen emekçilerin Türkiye’ye ahengini ve teminatlı istihdamını sağlayacak toplumsal siyasetlerin hayata geçirilmesi ve yerli yabancı çalışanların hak gayretini birlikte büyütmesi gerekiyor.

En az 10 karakter gerekli


HIZLI YORUM YAP
300x250r
300x250r