Nesilleri tehlikede: Fok mağaralarına izinsiz giriş

Antalya'nın Gazipaşa ilçesinde, nesli kritik derecede tehlike altında olan Akdeniz foklarının yaşam alanlarına yönelik usulsüz faaliyetler tespit edildi. Bir şahsın, turist gruplarını fokların yuva edindiği mağaralara götürerek dalış yaptırdığına dair görüntüler sosyal medya gruplarında ortaya çıktı. Sualtı Araştırmaları Derneği Akdeniz Foku Araştırma Grubu (SAD-AFAG), fokların yuvalarında huzursuz edildiği anları içeren kanıtlarla birlikte durumu yetkililere bildirdi. Doğa Koruma ve Milli Parklar (DKMP) Genel Müdürlüğü, koruma altındaki türün yaşam alanını ihlal eden şahıs hakkında yasal inceleme başlattı.

Nesli Tükenme Tehdidi Altındaki Türlerin Korunması

Dünya Doğayı Koruma Vakfı'nın (WWF) "nesli kritik derecede tehlikedeki türler" listesinde bulunan Akdeniz fokları, dünya genelinde sadece dört bölgede varlığını sürdürüyor. Geçmiş yıllarda sayıları 700'e kadar gerileyen bu canlıların, yürütülen koruma çalışmaları neticesinde küresel popülasyonunun 900 civarına yükseldiği tahmin ediliyor. Türkiye ve Yunanistan kıyıları, bu türün en önemli üreme ve yaşama alanları arasında yer alıyor.

İnsan Kaynaklı Tehditler ve Ölüm Nedenleri

Yapılan araştırmalar, Akdeniz foklarına yönelik en büyük risk faktörünün insan kaynaklı olduğunu ortaya koyuyor. Ölüm vakalarının dörtte üçü doğrudan veya dolaylı olarak insan faaliyetlerinden kaynaklanırken, balıkçı ağlarına takılarak boğulma en yaygın ölüm sebebi olarak kaydediliyor. Kıyı yapılaşması, deniz trafiği ve mağaralara yönelik turistik ziyaretler, hayvanların doğal habitatlarını terk etmelerine yol açan baskı unsurları arasında bulunuyor.

Mağara Turlarının İhbar Süreci

Gazipaşa ve Alanya bölgesinde yerli ve yabancı turistlere yönelik "fok mağarası turu" adı altında pazarlama yapıldığı, kapalı mesajlaşma gruplarındaki yazışmalarla belgelendi. Grupta paylaşılan görüntülerde, fokların yuvalarına girildiği sırada hayvanların büyük bir korkuyla kaçtığı gözlemlendi. Bir ihbarcının SAD-AFAG’a ilettiği bilgilerde, bu turların yaklaşık iki yıldır düzenli olarak yapıldığı ve bölgedeki Kızılin Dağı mevkisindeki fok popülasyonunun ciddi baskı altında olduğu ifade edildi.

Mevzuat ve Habitat Koruma Kuralları

Türkiye'deki mevcut su ürünleri ve doğa koruma mevzuatına göre, Akdeniz foklarının dinlenme ve üreme amacıyla kullandığı mağaralara girmek kesinlikle yasaklanmış durumda. SAD-AFAG Koordinatörü Cem Orkun Kıraç, Türkiye'deki yetişkin fok sayısının yaklaşık 120 birey olduğunu belirterek, bu canlıların aslında insan baskısından kaçmak için mağaralara sığındığını vurguladı. Mağaraların fokların doğal habitatı olmaktan ziyade son sığınakları olduğu bildirildi.

Yasal Süreç ve Denetimler

DKMP yetkilileri, gelen görüntüler ve tanık beyanları doğrultusunda ilgili şahsın kimliğini ve faaliyetlerini inceleme altına aldı. Koruma altındaki türlerin rahatsız edilmesi ve biyolojik çeşitliliğin tehlikeye atılması kapsamında idari yaptırımların uygulanması bekleniyor. Uzmanlar, bu tür "avcı" veya "gözlemci" adı altındaki turistik faaliyetlerin, türün bölgedeki üreme başarısını kalıcı olarak düşürebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.