Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, İstanbul’da gerçekleştirilen 'Küresel Ekonomik Dönüşüm Çağında Finansal Riskler ve Türkiye'nin Seçenekleri' konulu toplantıda önemli açıklamalarda bulundu. Küresel ekonomideki belirsizliklerin devam ettiğine dikkat çeken Bakan Şimşek, uluslararası kuruluşların verileri ışığında senaryo analizleri yapıldığını vurguladı. Petrol fiyatlarındaki hareketliliğin enflasyon ve büyüme üzerindeki muhtemel etkilerini teknik verilerle paylaşan Şimşek, Türkiye’nin ekonomi programı hedefleri doğrultusunda süreci yakından takip ettiklerini belirtti. Orta vadeli bakış açısıyla küresel ekonomik dengeleri analiz ettiklerini ifade eden Bakan, savaşın sona ermesiyle birlikte enerji piyasalarında yaşanabilecek değişimlere işaret etti.

Petrol fiyatlarında enflasyon eşiğiGörsel

Bakan Şimşek, uluslararası kuruluşların mevcut veriler ışığında ancak senaryo analizleri yapabildiğini belirtti. Referans senaryolara göre büyümenin yavaşlayacağı ve enflasyonun geçici olarak yükselebileceği öngörülüyor. Küresel büyüme oranının yüzde 2'nin altına düşmesinin teknik olarak resesyon anlamına geldiğini belirten Şimşek, bunun kişi başına düşen gelirde gerilemeye yol açabileceğini ifade etti. Mevcut belirsizlikler nedeniyle net çıkarımlar yapmanın henüz erken olduğunu kaydeden Bakan, küresel ekonomiye ilişkin risklerin sürdüğünü vurguladı.

Orta vadeli program hazırlanırken petrol fiyatlarının 60-65 dolar bandında baz alındığını hatırlatan Şimşek, güncel piyasa verilerinin bu beklentilerin üzerine çıktığını belirtti. Yılın ilk dört ayında petrol fiyatlarının ortalama 82 dolar seviyesinde gerçekleştiğini ifade eden Bakan, vadeli piyasaların yıllık ortalama beklentisinin 81 dolar seviyesinde olduğunu dile getirdi. Yıllık ortalamanın 80 dolar düzeyinde gerçekleşmesi halinde, enflasyonun baz senaryoya göre yaklaşık 2,8 ile 3,5 puan arasında daha yüksek olabileceği öngörülüyor.

Teknik model çıktılarını paylaşan Bakan Şimşek, petrol fiyatlarının 80 dolar seviyesinde kalması durumunda cari işlemler dengesinin milli gelire oranının 0,7 ile 1,1 puan arasında etkileneceğini açıkladı. Büyüme oranlarının ise hedeflenen seviyelerin bir miktar altında kalarak 3,8 yerine 3 civarında gerçekleşebileceği belirtildi. Bütçe açığı hedeflerinde de sapmalar olabileceğine işaret eden Şimşek, yüzde 3,5 olarak öngörülen bütçe açığının yüzde 4 civarına yükselebileceğini öngördüklerini ifade etti.

Bakan Şimşek, petrol fiyatlarındaki değişimin ekonomik göstergeler üzerindeki etkilerinin doğrusal bir seyir izlediğini belirtti. Fiyatların 90 veya 100 dolar seviyelerine çıkmasının olumsuz etkileri artıracağını, 70 dolar seviyesine gerilemesinin ise baskıyı azaltacağını vurguladı. Bu tür analizlerin şu aşamada teknik senaryolar üzerinden yürütüldüğünü yineleyen Şimşek, ekonomik programın esnekliğini koruduğunu ifade etti. Hedeflenen verilerin piyasa koşullarıyla yeniden değerlendirildiğini belirten Bakan, risk yönetiminin önemine dikkat çekti.

Savaşın sona ermesiyle birlikte küresel enerji arzında yeniden denge kurulacağını belirten Şimşek, uzun vadede petrol fiyatlarında aşağı yönlü bir seyir beklediklerini söyledi. Venezuela gibi bölgelerde yapılması planlanan yatırımların petrol arzını artıracağını ifade eden Bakan, bölgedeki jeopolitik gerilimlerin ateşkesle sonuçlanmasının üretimi olumlu etkileyeceğini belirtti. Orta vadeli perspektifle hareket ettiklerini vurgulayan Şimşek, küresel enerji piyasalarında zaman içinde istikrar sağlanacağını öngördüklerini sözlerine ekledi

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'in yapmış olduğu açıklamaların tamamı şu şekildedir:

"Uluslararası kuruluşlar IMF gibi bunlar ancak senaryo analizi yapabiliriz diyorlar. Referans senaryoda büyüme yavaşlayacak, enflasyon bir miktar geçici olarak yükselecek; ama buna aşağı yönlü ve en kötü durum senaryolarında çok daha dramatik, büyümede yavaşlama. Çünkü küresel büyümenin yüzde 2'nin altına düşmesi demek aslında resesyon demek. Dünya nüfus artışına oranla kişi başına gelirde aslında bir gerileme demek. Dolayısıyla gördüğünüz gibi bu aşamada küresel ekonomiye ilişkin, Türkiye'ye ilişkin ancak bir senaryo analizi yapılabilir. Yoksa belirsizlikler devam ettiğinden net çıkarımlar için erken"
"Bizim ekonomi programı yani orta vadeli program yapılırken petrol fiyatları 60-65 dolar olacak bunu uluslararası ajanslar dediler. Biz de 60-65 'i baz aldık. Şu anda fiyat ne. Ocak - Nisan yani savaşın en yoğun olduğu dönemde 82 dolar olmuş ortalama. Peki vadeli piyasaların ima ettiği yıllık ortalama ne; 81 dolar. Yuvarlamak için 80 dolar olursa dolaylı ve doğrudan etkileri ne olur. 80 dolar olursa enflasyon baz senaryoya göre yaklaşık 2,8 - 3,5 puan yüksek olabilir. Fiyatlama davranışı önemli. Bu teknik model çıktısı. Cari işlemler dengesi burada dış ticaret var burada turizm var burada petrolün doğalgazın etkisi var. Burada da mili gelire oranla 0,7 ile 1,1 puan. Büyüme biraz yavaş seyredebilir; 0,5 puan ile 3,2 yani 3,8 yerine 3 civarına inebilir. Bütçe açığı biz 3,5 öngörmüşüz belki 4 civarı olabilir. Özetle savaşın şu an itibariyle teknik olarak petrol fiyatları yılın tamamında 80 dolar olursa, tabii 90 dolar olursa daha kötü, 100 dolar olursa daha da kötü; 70 dolar olursa etki daha da az olur. Özetle şu anda ancak bir senaryo analiziyle bunlar yapılabiliyor."
"Savaş eninde sonunda bitecek. Venezuela'da ciddi yatırımlar olacak, petrol arzı ciddi bir şekilde artacak. Büyük ihtimalle kalıcı bir barışla ateşkesle süreç tamamlanırsa, büyük ihtimalle bölgede de üretim hızlı bir şekilde artar. Zaman alır ama artar biz biraz orta vadeli bakıyoruz. Petrol fiyatları uzun vadede aşağı yönlüdür."