Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Uzman Doktor Elif Çolakoğlu ile Ramazan-ı Şerif’e girerken yaptığımız kısa ama çok kıymetli söyleşi.

Musa Aydın: Hocam, çok kıymetli zamanınızı ayırdığınız için teşekkürler. Malum Ramazan, çarşamba ilk sahurla başlıyor. Tüm İslam âlemi ve insanlığa hayırlı olsun. İlk soruya geçeyim izninizle:

Musa Aydın: Kronik hastalığı (diyabet, hipertansiyon, mide hastalıkları gibi) olanlar nelere dikkat etmeli?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: Kronik hastalığı olan hastalarımızı Ramazan öncesi tetkikleri, şeker ve tansiyon takipleri ile görmek, değerlendirmek istiyoruz. Kontrolsüz şekeri (özellikle insülin kullanması gereken, hipoglisemi dediğimiz düşük kan şekeri riski olan ve kan şekerinin düştüğünü anlayamayan) olan hastalarımıza oruç tutmamasını öneriyoruz. Tansiyonu ilaç kullanımı ile regüle seyreden, şeker ilacı ile şeker takipleri istenilen seviyelerde olan hastalarımıza özellikle iftar-sahur arası bol su içmek koşuluyla oruç tutmalarında bir engel olmadığını söylüyoruz.

Musa Aydın: Uyumak daha tatlı geliyor, sahur yapmasak olmaz mı? Ya da sahura kalktığımızda ne gibi gıdalar tüketmemizi önerirsiniz?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: Hastalarımıza mutlaka sahur yapmalarını öneriyoruz; sahur yapsınlar ki gün içinde daha az susuzluk yaşasınlar, kan şekerleri daha düzenli seyretsin, iftarda kontrolsüz yemek yemesinler diye hedefliyoruz. Mide rahatsızlığı olan hastalarımıza da sahur yapmalarını öneriyoruz çünkü uzun süre açlık mide şikayetlerinde artışa neden olabilir. Sahurda amacımız gün boyu tok kalmamızı sağlayacak gıdalar tüketmek; bu nedenle yumurta, peynir, yoğurt, kefir gibi kaliteli protein kaynakları, karbonhidrat için tam buğday ekmeği tercih edilebilir. Yanında da zeytin, domates, salatalık, bol yeşillik ve ek olarak ceviz, badem, avokado gibi yağ içeriği yüksek gıdalar uygundur. Kızartmadan, aşırı tuzlu yiyeceklerden ve şekerli gıdalardan da hastalarımıza kaçınmalarını öneriyoruz. Ve tabii ki unutmamalıyız ki yeterli su tüketimi sahurun en önemli parçasıdır.

Musa Aydın: Gün boyu aç kaldık ve en sevdiğimiz an geldi: İftar. Peki, iftarımızı nasıl açmamız gerekir? Ne gibi gıdalar önerirsiniz?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: İftara 1 bardak su ile başlamayı, devamında birkaç kaşık çorba içip mümkünse 10-15 dakika beklemeyi öneriyoruz. Bu bekleme süresi sayesinde midemizde şişkinliği önlemiş oluyoruz. Hızlı hızlı değil; sakin, yavaş yenen ve iyi çiğnenen yemekler iftar sonrasında kendimizi daha iyi hissettirecektir. Çorba ile beraber arzu edilirse 1-2 adet hurma ve zeytin de dengeli bir başlangıç için önerimizdir. Ana yemekte de protein kaynağı olarak et, tavuk, balık ya da baklagil tercih edilebilir. Yanında sebze, salata, yoğurt olması uygundur; pirinç yerine tam buğday ekmeği, bulgur tercih edilebilir ve yemek sonrasında zencefil çayı içilmesi de sindirime destek olur.

Musa Aydın: Tatlı, Ramazan'da olmazsa olmazımız... Ama diyorum ve sözü size bırakıyorum.

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: Şeker ve tatlı tüketimi Ramazan'da en çok hata yaptığımız yer bence. Şerbetli tatlıları hepimiz çok seviyoruz ama maalesef şerbet şekerde ani yüksekliğe neden oluyor. Mümkünse haftada 1-2 kez olacak şekilde sütlü tatlı (güllaç, muhallebi, sütlaç gibi) tercih edilmeli ve yemekten hemen sonra değil, aradan 1-2 saat geçtikten sonra küçük porsiyonlarda tüketilmeli.

Musa Aydın: Su tüketimimiz Ramazan'da nasıl olmalı?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: Susuzluk, hastalarımız için en korktuğumuz durum oluyor. O nedenle iftardan sahura kadar gün içinde ihtiyacımız olan 2-2,5 litreyi tüketmemiz gerektiğini özellikle vurguluyoruz. Asitli, gazlı içecekler yerine de ayran veya şekersiz komposto tercih edebilirler.

Musa Aydın: İftarı açtık, üzerimize ağırlık çöktü; uyusak iyi olur, değil mi hocam?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: İftarda eğer ağır yemeklerden kaçınırsak, yavaş yavaş güzel çiğneyerek yersek, büyük değil küçük porsiyonlar tercih edersek yemek sonrası ağırlık çökme ihtimali çok az. Eğer ki şeker hastasıysanız ve bunu yaşıyorsanız mutlaka parmak ucundan şekerinizi kontrol edin. Önerim uyumak yerine 20-30 dakikalığına da olsa yürüyüşe çıkmanızdır. Ayrıca herkes için yemek sonrası uyku reflüye ve hazımsızlığa neden olacağından evet, sağlığınız açısından sakıncası vardır.

Musa Aydın: "Kahve içmeden duramam, olmazsa olmazım" diyenlere öneriniz nedir?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: Sanırım ben de kahvesiz yapamayanlardan biriyim. Kahve tüketimi tabii ki yasak değil ama önerim sahurda değil, iftarda yemekten 1-2 saat sonra 1 bardak içilmesi. Çünkü kahve susatıyor, mide şikayetlerinde artışa neden oluyor. Sahurda kahve yerine içecek olarak çay veya bitki çayı daha uygun alternatiflerdir.

Musa Aydın: Oruç tutmak isteyip de sürekli ilaç kullananlara ne gibi öneriniz olur? Bunu nasıl ayarlayabilirler?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: Tabii ki ilaçlarımızı kesmeden devam etmeliyiz hepsine. Sabah kullandıklarınızı sahurda, akşam aldıklarınızı iftarda ve/veya iftardan sonra almanız uygun olacaktır. Tiroid ilacınızı da sahur için uyandığınızda mutlaka sahurdan önce aç karnına almayı unutmamalısınız; mide ilacınızla tiroid ilacınızın arasına en az yarım saat süre koymalısınız.

Musa Aydın: Yağlı ve kızartma türü yiyecekleri çok seviyoruz. Tüketmemizde bir sakınca var mıdır?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: Bu gıdaları tüketmeyi önermiyoruz çünkü kızartmalar hazımsızlık, şişkinlik yapar; mide yanmasına sebep olurlar. Özellikle sahurda, daha önce de konuştuğumuz gibi kesinlikle uygun değil çünkü gün içinde çok susamaya neden olurlar. Pişirme yöntemi olarak en sağlıklı yöntemler ızgara, fırın ve haşlamadır.

Musa Aydın: Son olarak sevgili hocam, sizin tavsiyelerinizi kısaca alabilir miyiz?

Uzm. Dr. Elif Çolakoğlu: En önemli noktaları tekrar vurgularsak; susuz kalmayalım, ilaçlarımıza doktorumuzun önerdiği şekilde devam edelim, vücudumuzu yoracak sindirimi zor gıdalardan kaçınalım. Sağlığımızı tehlikeye atmayalım; doktorumuzun, diyetisyenimizin önerilerine uyalım. Herkese hayırlı Ramazanlar diliyorum...

Sağlık Bilimleri Üniversitesi Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Sayın Elif Çolakoğlu hocamıza katkılarından dolayı çok teşekkür ederiz.