Türkiye'de deprem gerçeği tartışılmaya devam ederken, Prof. Dr. Şener Üşümezsoy Kuzey Anadolu Fayı üzerindeki riskli bölgelere dair önemli açıklamalarda bulundu. Üşümezsoy, özellikle Yedisu Fayı ve Bingöl-Erzincan-Karlıova hattındaki risklerin yeni veri setleriyle tekrar analiz edilmesi gerektiğini belirtti. Uzman isim, mevcut deprem senaryolarının büyük bir kısmının güncelliğini yitirmiş ve eski tarihli modeller üzerinden yürütüldüğünü iddia etti. Kamuoyunda oluşan genel kanının aksine, fay hatlarındaki stres birikiminin sadece geçmiş kırılma tarihlerine bakılarak ölçülemeyeceğini vurguladı.

Şener Üşümezsoy'dan deprem uyarısıGörsel

Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, deprem riskine yönelik yapılan yorumların önemli bir bölümünün 1999 Marmara depremi öncesinde geliştirilen Coulomb stres transfer modellerine dayandığını ifade etti. ABD'li araştırmacı Ross Stein ve Aykut Barka’nın çalışmalarına atıfta bulunan Üşümezsoy, bu yaklaşımların uzun süredir tekrarlandığını savundu. Uzmana göre, bu modellerin üzerinden geçen süre zarfında ortaya çıkan yeni segment analizleri yeterince dikkate alınmamaktadır.

Yedisu Fayı ve Karlıova hattındaki belirsizlikler

Yedisu Fayı’nın 1784 yılından beri kırılmadığı yönündeki bilgilerin tek başına bilimsel bir sonuç üretmek için yeterli olmadığını savunan Üşümezsoy, 1939 Erzincan depremi sonrası yaşanan stres yüklenmelerine dikkat çekti. 1949 Karlıova kırığı ile 1992 Erzincan depremi arasında kalan segmentlerin ayrıntılı bir biçimde incelenmesi gerektiğini kaydeden profesör, kırılmamış fay uzunluğu net olarak belirlenmeden yapılacak büyüklük tahminlerinin yanıltıcı olabileceğini belirtti.

Geçmiş öngörüler ve güncel fay hareketleri

Kendi geçmiş çalışmaları üzerinden örnekler veren Üşümezsoy, 2012 yılında Sivrice Fayı ve Kumburgaz-Silivri hattı için yaptığı uyarıların zaman içerisinde karşılık bulduğunu ifade etti. 2020 Elazığ Sivrice depremi ile Marmara üzerindeki gözlemlerinin gerçekleşen sismik hareketlerle uyumlu olduğunu savundu. Üşümezsoy, Bingöl, Ovacık ve Yedisu hattındaki stres birikiminin güncel veriler ışığında yeniden hesaplanması gerektiğinin altını çizdi.

Marmara Denizi ve Adalar Fayı üzerine farklı yaklaşımlar

Marmara Denizi içerisindeki faylanmalar hakkında da konuşan Üşümezsoy, 17 Ağustos 1999 Gölcük depreminin ardından stresin Adalar hattına aktarıldığı görüşüne katılmadığını açıkladı. Bölgede 1894 yılında yaşanan depremin önemli ölçüde stres boşalımı sağladığını öne süren uzman, İznik Gölü’nden geçen fay senaryolarının da 1999 sonrası elde edilen bilimsel verilerle desteklenmediğini iddia etti.

Deprem değerlendirmelerinde genel kabuller ve teorik yaklaşımlar yerine doğrudan fay segmentlerine dayanan somut analizlerin ön plana çıkarılması gerektiğini vurgulayan Üşümezsoy, Kuzey Anadolu Fayı’nın geniş bir zincirden oluştuğunu hatırlattı. Erzincan'dan başlayıp Tokat, Bolu, Sakarya ve Marmara'ya kadar uzanan bu sistemde, her bir segmentin kendi içinde özgün dinamiklere sahip olduğunu belirterek bilimsel çalışmaların bu yönde derinleşmesi gerektiğini ifade etti.