İstanbul Devlet Opera ve Balesi, sanat dünyasında büyük ses getirecek olan Edusa operasının dünya prömiyerini Atatürk Kültür Merkezi Türk Telekom Opera Sahnesi’nde gerçekleştirmek üzere tüm hazırlıklarını tamamladı. Türk opera tarihine geçecek olan bu özel yapım, bir Türk kadını tarafından yazılan ve sahneye taşınan ilk opera eseri olma özelliğiyle sanatsal bir devrime imza atıyor. Anadolu’nun derinliklerinden gelen tarihi mirası modern bir estetikle birleştiren eser, izleyicileri Lidya Krallığı’nın ihtişamlı ama bir o kadar da karmaşık dünyasına davet ediyor. Sanatseverlerin büyük bir merakla beklediği 28 Mart tarihindeki ilk gösteri öncesinde, dev kadro son provalarını gerçekleştirerek bu tarihi anın kusursuz olması için çalışmalarını sürdürüyor.Görsel

Anadolu’nun kadim mirası ve Lidya Krallığı sahneye taşınıyor

Anadolu toprakları, tarih boyunca Hititler, Frigler, Urartular ve İyonlar gibi insanlık tarihine yön vermiş çok sayıda güçlü uygarlığa ev sahipliği yaparak paha biçilemez bir kültürel miras biriktirdi. Bu mirasın en parıltılı parçalarından biri olan Lidya Krallığı, özellikle M.Ö. 6. yüzyılda sahip olduğu ekonomik güç ve siyasal etkisiyle tarihin akışını değiştiren bir aktör olarak öne çıktı. Başkenti Sard (günümüzde Manisa'nın Salihli ilçesi) olan krallık, ticaret yollarının kesişme noktasında bulunması sebebiyle döneminin en canlı, en zengin ve en gelişmiş kentlerinden biri olarak dikkatleri üzerine topladı. Lidya’nın doğu sınırı, o dönem için hem stratejik bir doğal engel hem de önemli bir siyasal sınır kabul edilen Kızılırmak Nehri'ne kadar uzanmaktaydı. İşte Edusa operası, bu zengin coğrafyanın siyasi gerilimlerini, ekonomik gücünü ve tüm bunların ortasında savrulan insan hikâyelerini odağına alıyor.

Eserin librettosunu kaleme alan Prof. Dr. İskender Pala, kurgusunu sadece bir krallığın yükselişi ve düşüşü üzerine kurmuyor; aksine çok daha derin bir felsefi temeli işaret ediyor. Pala’ya göre bir toplumun gerçek gücü, sahip olduğu toprakların genişliğinden ya da kasalarındaki altın miktarından değil, kuşaktan kuşağa aktarılan sarsılmaz kültüründen doğuyor. Tarih sayfaları incelendiğinde altının, paranın ve siyasi iktidarın sürekli el değiştirdiği; devasa imparatorlukların yıkılarak sınırların yeniden çizildiği görülüyor. Ancak bu kaosun içinde yalnızca kendi öz kültürünü korumayı başaran toplumlar, kimliklerini yitirmeden varlıklarını sürdürebiliyor. Edusa, kalıcı adaletin sadece güç sahiplerinin geçici iradelerine değil; etik anlayışa, toplumsal hafızaya ve kültürel değerlere dayanması gerektiğini hatırlatan sarsıcı bir anlatı sunuyor.                                                                                                                   Görsel

Rejisör Caner Akın ile yeni bir dünya prömiyeri heyecanı

Daha önce "Gilgameş" operası ile sahneleme teknikleri ve yenilikçi bakış açısıyla büyük beğeni toplayan rejisör Caner Akın, bu kez Edusa ile izleyiciyi selamlamaya hazırlanıyor. Eserin hem geçmişin tozlu sayfalarına ışık tuttuğunu hem de geleceğe dair bir ayna vazifesi gördüğünü belirten Akın, yapımın önemini şu sözlerle vurguluyor:

"EDUSA operası hem konu itibariyle hem de bu kadar güncel olması itibariyle çok önemli bir konumda. Sayın Prof. Dr. İskender Pala’nın librettosunu yazdığı eseri Güldiyar Tanrıdağlı besteledi. Eserin burada önemli noktaları var. Anadolu coğrafyasında binlerce yıldır, on binlerce yıldır ciddi bir kültür birikimi var. Şu an bile içinde bulunduğumuz ortamda toprağı kazsanız katman katman, her medeniyete ait, her topluma ait kültürel varlıklar, kalıntılar bulabilirsiniz. Bu tabi çok değerli çünkü bizim şu anda üzerinde yaşadığımız toprak, bu kültürle beraber bizi çok fazla besliyor ve dünyada ayrıcalıklı bir yere koyuyor Anadolu topraklarında. EDUSA da tabii ki bu bağlamda opera konusu olarak çok önemli ve değerli bir yere sahip. Eserimizin verdiği en önemli mesaj Sayın İskender Pala'nın verdiği mesajı çok değerli buluyorum. 'Kültürü olmayan medeniyetler yok olmaya mahkûmdur. Kültürünüz varsa bir savaşı kaybetseniz dahi, yenilmezsiniz. Siz sonsuza kadar yaşamaya devam edersiniz.’ EDUSA aslında bütün bu aşk, savaş, çekişme, hırslar ve her türlü insani olgunun içerisinde bu değerli mesajı barındırıyor. Provalarımız artık son noktaya geldi ve bu provalarda dünya prömiyeri yapmak çok kolay bir şey değil. Var olan eserlerin matematiği belli, prodüksiyonda yapabilecekleriniz, sınırlarınız belli ama şu anda yeni bir bebek doğuyor. İlk kez dünyaya bir opera armağan ediyoruz ve Türk operası. Aslında biz bunu özellikle güncel 2026 yılında nasıl yapılması gerektiğiyle ilgili ciddi bir emek sarf ediyoruz. İstanbul Devlet Opera ve Balesi’nin bu noktadaki genç bestecilerimize yeni Türk bestecilerine bu fırsatı yaratmasını çok önemli ve değerli buluyorum. Çünkü biz ancak milli kültürümüzü, yerli kültürümüzü kendi ürettiğimiz sanat eserleriyle ileriye taşıyabiliriz ve dünyaya böylece açılabiliriz. Bunun önemini bence her kuşak fark etmeli. Edusa hem günümüze bir ışık tutuyor hem de geleceğimize bir ayna tutuyor."Görsel


Sanatın ve tekniğin buluştuğu dev yapım kadrosu

Edusa operasının başarısının arkasında, her biri alanında uzmanlaşmış geniş bir sanatçı ve teknik ekip kadrosu bulunuyor. İstanbul Devlet Opera ve Balesi Orkestrası’nı deneyimli şef İbrahim Yazıcı yönetirken, eserin görsel dünyası titizlikle inşa edildi. Dekor ve görsel tasarımı Efter Tunç üstlenirken, Lidya döneminin ruhunu yansıtan kostüm tasarımları Olcay Engin Kaymaz’ın imzasını taşıyor. Sahnede atmosferi tamamlayan ışık tasarımı Cem Yılmazer, modern anlatımı destekleyen video tasarımı ise Aisha Hajiyeva tarafından gerçekleştirildi. Eserin hareket düzeni ve koreografisi Berk Sarıbay’a emanet edilirken, İDOB Korosu’nu ise şef Anıl Aydın hazırladı.                                                                                                                                Görsel

Sahne üzerinde de oldukça zengin bir solist kadrosu dönüşümlü olarak görev alacak:

Edusa karakterinde Gülbin Günay ve Evren Işık Yasemin izlenebilecekken; Halludas rolünü Mert Süngü ve Ufuk Toker, Krezüs rolünü Göktuğ Alpaşar ve Gökhan Ürben, Namirek rolünü Nesrin Gönüldağ ve Asude Karayavuz üstleniyor. Ayrıca Kyros rolünde Yoel Keşap ve Hüseyin Likos, Solon rolünde Caner Akgün ve Kevork Tavityan, Karuna rolünde Barbora Hitay ve Deniz Likos, Kufu rolünde Berk Dalkılıç ve Bülent Külekçi, Aryan rolünde Alper Göçeri ve Murat Güney, Nakata rolünde Kenan Dağaşan ve Emre Güngör, Mehte rolünde Erencan Karadi ve Burak Kul, Sandanis rolünde Arda Durgut ve Ufuk Karakoç, Aryenis rolünde Efe Doğrukul ve Bahadır Özkoca, soytarı rolünde Uğur Etiler ve Okan Fidan, muhafız rolünde Mehmet Tükel Acar ve Talip Savranbaşı, ulak rolünde ise Kılıç Aslan ve Emre Parlar sahne alacaklar.                                                                                  Görsel

Prömiyer sonrası nisan ayı boyunca sahnede olacak

2026 sanat sezonunun en önemli etkinliklerinden biri olarak kabul edilen Edusa, 28 Mart Cumartesi günü Atatürk Kültür Merkezi (AKM) Türk Telekom Opera Sahnesi’nde (bazı kayıtlarda bale sahnesi olarak da anılan ana mekânda) gerçekleştirilecek ilk gösteri ile kapılarını açacak. Bu tarihi açılışın ardından operayı kaçırmak istemeyenler veya tekrar izlemek isteyenler için eser; 2, 4, 11, 18 ve 30 Nisan tarihlerinde yine Atatürk Kültür Merkezi Türk Telekom Opera Sahnesi’nde izleyiciyle buluşmaya devam edecek. İlk Türk kadın opera bestecisi Güldiyar Tanrıdağlı’nın notalarıyla hayat bulan bu Lidya efsanesi, Anadolu’nun sesini dünyaya duyurmayı hedefliyor. Sanatseverlerin özellikle opera severlerin meraklı bekleyişi şimdilik 28 Marta kadar devam edecek. Organizatörler biletlere ilginin kendilerini memnun ettiğini dile getirdiler.

Kaynak: dha