Sosyal medya platformlarında yayılan "Türkiye’deki bir Amerikan üssünün vurulduğu" yönündeki iddialar, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından kesin bir dille yalanlandı. Yapılan resmi açıklamada, Türkiye sınırları içerisinde başka bir ülkeye ait müstakil veya bağımsız bir askeri üssün bulunmadığı vurgulandı. Bu açıklama, kamuoyunda uzun süredir "Amerikan üssü" olarak bilinen tesislerin hukuki statüsünün yeniden araştırılmasına neden oldu. Türkiye’deki askeri tesislerin mülkiyeti, yönetimi ve kullanım şartları tamamen uluslararası anlaşmalar ve ulusal egemenlik hakları çerçevesinde yürütülmektedir.

Türkiye’deki Askeri Tesislerin Mülkiyet ve Yönetim Yapısı

Türkiye sınırları içerisinde bulunan tüm askeri tesisler, mülkiyet bakımından Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) aittir. İncirlik dahil olmak üzere hiçbir tesis "yabancı toprak" statüsünde değildir; bu merkezlerde en üst düzey yetkili her zaman bir Türk subayıdır ve göndere sadece Türk bayrağı çekilir. "Bağımsız üs" kavramı, bir ülkenin başka bir devletin toprağını kendi kanunlarıyla yönetmesi anlamına gelirken, Türkiye’deki yapılar "ortak kullanım tesisi" olarak sınıflandırılır.

İncirlik ve Kürecik’in Resmi Statüsü

Adana’da bulunan İncirlik Hava Üssü, resmi adıyla 10. Ana Jet Üssü olup tamamen Türk Hava Kuvvetleri bünyesindedir. ABD Hava Kuvvetleri, ikili savunma anlaşmaları ve NATO görevleri kapsamında bu tesiste konuşlu bulunmaktadır. Malatya’da yer alan Kürecik Radar Üssü ise bir NATO tesisidir ve balistik füze tehditlerine karşı erken uyarı amacı taşır. Teknik işletimi müttefik personel tarafından sağlansa da tesisin genel kontrolü ve güvenliği TSK sorumluluğundadır.

Uluslararası Anlaşmalar: SOFA ve SEİA

Türkiye’deki askeri hareketliliğin hukuki dayanağı NATO Kuvvetlerin Statüsü Sözleşmesi (SOFA) ve 1980 yılında imzalanan Savunma ve Ekonomik İşbirliği Çerçeve Anlaşması’dır (SEİA). SEİA uyarınca, tesislerdeki her türlü faaliyet Türkiye’nin iznine tabidir ve kullanım alanı sadece NATO görevleriyle sınırlandırılmıştır. Bu belgeler, müttefik askerlerin Türkiye’deki hukuki durumunu, vergi muafiyetlerini ve görev tanımlarını net bir şekilde belirler.

Türkiye’nin Üsleri Kapatma ve Askıya Alma Yetkisi

Türkiye Cumhuriyeti, uluslararası hukuktan doğan egemenlik hakları uyarınca kendi topraklarındaki tesisleri kapatma veya faaliyetlerini durdurma yetkisine sahiptir. Ulusal çıkarların tehdit edilmesi veya ikili anlaşmaların ihlali durumunda, Türkiye hava sahasını kapatarak veya kullanım iznini iptal ederek bu tesislerin operasyonel kabiliyetini fiilen sonlandırabilir. Bu durum, tesislerin müttefiklere "tahsis edilmiş" olması gerçeğini değiştirmez; nihai karar merci her zaman Ankara’dır.

Tarihi Emsal: 1975 Üslerin Kapatılması Süreci

Türkiye’nin tesisler üzerindeki mutlak hakimiyeti, 1975 yılında yaşanan tarihi gelişmelerle kanıtlanmıştır. 1974 Kıbrıs Barış Harekatı sonrası ABD’nin uyguladığı silah ambargosuna karşılık olarak Türkiye, 25 Temmuz 1975’te tüm Amerikan üs ve tesislerini TSK kontrolüne almıştır. 1978 yılına kadar süren bu dönemde Amerikan bayrakları indirilmiş ve faaliyetler durdurulmuştur. Bu örnek, Türkiye’deki hiçbir tesisin dokunulmaz olmadığını ve devletin gerektiğinde bu tesisler üzerinde tam tasarruf hakkını kullandığını göstermektedir.

Kaynak: Haberim.com.tr