Van'ın Başkale ilçesine 35 kilometre uzaklıkta yer alan ve Denizli'nin ünlü Pamukkale travertenlerine benzer teraslı yapısıyla bilinen Dereiçi travertenleri, su kaynaklarının giderek azalması sebebiyle kuruma tehlikesi yaşıyor. Bölgedeki doğal mirasın korunması ve sürdürülebilir çevre yatırımları ile yeniden canlandırılması için akademik düzeyde çalışmalar başlatıldı.

Su Kaynakları Azalıyor, Aşınma Süreci Hızlanıyor

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (YYÜ) Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Çetin Yeşilova, üniversitenin Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenen yüksek lisans tezi kapsamında sahada detaylı incelemelerde bulundu. Travertenlerin önemli bir bölümünün susuzluk nedeniyle pasif duruma geçtiğini belirten Yeşilova, kaynaktaki suyun azalmasıyla çatlakların tıkandığını ve yeni kalsiyum karbonat çökeliminin gerçekleşemediğini ifade etti. Su çıkışı durduğu için yüzeyde ufalanma, parçalanma ve ayrışma süreçlerinin hızlandığı vurgulandı. Bölgede jeolojik araştırma ve risk analizlerinin yapılması gerektiği kaydedildi.

Karstik Boşluklar Sismik Çalışmalarla Tespit Edilecek

Bölgedeki diğer büyük tehlikenin karstik boşluklar olduğunu aktaran Doç. Dr. Yeşilova, zamanla yaşanan çökmelerin dolin benzeri yapılar oluşturduğuna dikkati çekti. Başlatılan yüksek lisans tez projesiyle öncelikli hedefin, bu boşlukları sismik yöntemlerle belirleyip tehlikeli alanları insan erişimine kapatmak olduğunu açıkladı. Bölgede doğru bir su kaynakları yönetimi planı uygulanarak ekolojik turizm potansiyelinin korunması amaçlanıyor.

Sondaj Yapılarak Travertenlere Su Verilmeli

Karstik yapının ve su kalitesinin analiz edilmesinin ardından sondaj çalışmalarıyla suyun tekrar yüzeye çıkarılması gerektiğini savunan Yeşilova, elde edilecek suyun traverten alanlarına verilerek bölgenin eski canlılığına kavuşturulabileceğini belirtti. Travertenlerin çok uzun yıllarda milimetrik kalınlıklarda oluştuğunu hatırlatan uzmanlar, alan üzerindeki insan etkileşiminin sınırlandırılması gerektiğine dikkat çekerek sadece koruma kararı almanın yetersiz kaldığını, aktif müdahale ve canlandırma projelerinin şart olduğunu söyledi.