Çalıştığı işten ayrılmayı düşünen işçiler merak ediyor. Türkiye’deki mevcut iş kanunlarına göre, bir işçinin kendi isteğiyle işten ayrılması durumunda genel kural olarak kıdem tazminatı hakkı bulunmuyor. Fakat 4857 sayılı İş Kanunu ve ilgili mevzuatlar, belirli şartların oluşması durumunda istifa eden çalışana tazminat yolunu açık tutmaktadır. Çalışanların bu haklardan yararlanabilmesi için ayrılma gerekçesinin kanunda belirtilen "haklı nedenlere" dayanması veya belirli çalışma sürelerini doldurması gerekiyor. İş sözleşmesini sonlandırmayı düşünen bireylerin, hak kaybına uğramamak adına bu yasal istisnaları detaylıca bilmesi önem arz ediyor.

İşten kendi isteğiyle ayrılan tazminat alabilir miGörsel

Sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını dolduran ancak yaş bekleyen çalışanlar, kendi istekleriyle ayrıldıklarında kıdem tazminatı alabilmektedir. 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar için 15 yıl sigortalılık ve 3600 prim günü şartı aranırken, bu tarihten sonra işe girenler için kademeli geçiş şartları uygulanmaktadır. Bu kapsamda ayrılmak isteyen işçinin, Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan (SGK) "kıdem tazminatı alabilir" yazısı alarak işverene sunması yasal bir zorunluluktur.

Sağlık Sebepleriyle Fesih Hakkı

İşçinin yaptığı işin niteliği, sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa işçi haklı nedenle istifa hakkını kullanabilir. Ayrıca işyerindeki işveren veya başka bir işçinin bulaşıcı bir hastalığa yakalanması durumunda da işçiye sözleşmeyi derhal fesih hakkı tanınmaktadır. Bu tür durumlarda sağlık raporu ile belgelendirme yapılması, tazminat sürecinin hukuki zeminini oluşturmaktadır.

İşverenin Ahlak ve İyi Niyet Kurallarına Aykırılığı

İşverenin iş sözleşmesi yapılırken işçiyi yanıltması, işçiye veya ailesine karşı onur kırıcı davranışlarda bulunması veya cinsel taciz gibi durumlara karşı önlem almaması haklı fesih nedenidir. Ücretin parça başı veya tam olarak ödenmemesi, fazla mesai ücretlerinin yatırılmaması ya da SGK primlerinin eksik bildirilmesi de işçiye tazminatlı ayrılma hakkı verir. Bu gerekçelerle işten ayrılanlar, istifa etmiş sayılsalar dahi kıdem tazminatına hak kazanırlar.

Mobbing ve Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik

İş yerinde sistematik olarak uygulanan psikolojik taciz (mobbing) veya işverenin çalışma şartlarını işçi aleyhine esaslı şekilde değiştirmesi, tazminatlı fesih imkanı tanır. Görev tanımı dışındaki işlerin zorla yaptırılması veya ücretin düşürülmesi gibi durumlarda işçi, 6 iş günü içerisinde itiraz ederek veya haklı nedenle fesih yoluna giderek tazminat talep edebilir. Bu süreçlerin ispat yükümlülüğü işçide olduğu için yazılı bildirimler ve deliller kritik önem taşır.

Askerlik ve Evlilik Nedeniyle Ayrılma

Erkek çalışanlar, muvazzaf askerlik hizmeti nedeniyle iş sözleşmelerini feshettiklerinde kıdem tazminatlarını alabilmektedir. Kadın çalışanlar ise evlendikleri tarihten itibaren bir yıl içerisinde evlilik gerekçesiyle işten ayrıldıklarında tazminat alma hakkına sahiptir. Bu her iki durumda da çalışanın işyerinde en az bir yıllık kıdeminin bulunması şartı aranmaktadır.

Not: Bu haber 4857 Sayılı İş Kanunu hükümleri ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) emeklilikte kıdem tazminatı düzenlemelerine göre yapılmıştır.

Kaynak: Haberim.com.tr