Aydın'da meydana gelen bir olaydan sebebiyle Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) ceza yetkisi olup olmadığı merak edilir oldu. TÜİK tarafından gerçekleştirilen veri toplama çalışmalarına katılım sağlamak kanunen zorunlu kılınmış olup, bu yükümlülüğü yerine getirmeyen kişilere yönelik idari yaptırımlar uygulanmaktadır. Aydın bünyesinde ikamet eden İbrahim Öngel isimli vatandaşın, kendisini kişisel bir telefon numarasından arayan kurum personeline inanmayarak anketi reddetmesi ve ardından kesilen para cezası bu konudaki yasal süreçleri yeniden tartışmaya açmıştır. Günümüz şartlarında telefon dolandırıcılığı vakalarının ciddi oranda artış göstermesi sebebiyle vatandaşların bu tür kurumsal aramalara şüpheyle yaklaşması doğal bir refleks haline gelmiştir. Yaşanan bu çarpıcı olayın resmi tebligat aşamasından sonra çözüme kavuşması ise kamuoyunda TÜİK’in cezai yetkilerine ve veri toplama yöntemlerine dair birçok soruyu beraberinde getirmiştir.

TÜİK'in ceza yetkisiGörsel

Aydın ilinde yaşamını sürdüren İbrahim Öngel, kendisine ait şahsi telefon hattından arayan bir kişi tarafından Türkiye İstatistik Kurumu adına anket çalışması yapılacağı yönünde bilgilendirildi. Ancak aramanın kurumsal bir sabit hat yerine tamamen şahsi bir cep telefonu numarası üzerinden gerçekleştirilmesi, Öngel'de ciddi bir güvensizlik duygusu oluşturdu. Son dönemlerde ülke genelinde telefon dolandırıcılığı yöntemlerinin ve vatandaşları mağdur eden sahte aramaların büyük bir artış göstermesi nedeniyle durumdan şüpheleyen Öngel, bu talebi geri çevirerek ankete katılmayı kesin bir dille reddetti. Kurum görevlisine inanmayan ve kendisini korumak amacıyla hareket eden vatandaş, bu kararının ardından beklemediği bir yasal süreçle karşı karşıya kaldı.

Resmi evrak sonrasında iptal edilen idari para cezası

Anket çalışmasına katılım davetini reddeden İbrahim Öngel'e, kısa bir süre sonra resmi kanallar aracılığıyla 18 bin 991 TL tutarında bir idari para cezası tebligatı gönderildi. Karşısında resmi devlet evrakını ve kesilen yüksek meblağlı cezayı gören Öngel, durumun bir dolandırıcılık faaliyeti olmadığını ve gerçekten Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yürütülen yasal bir süreç olduğunu anladı. Eline ulaşan bu resmi belgenin ardından derhal harekete geçerek yetkililerle iletişime geçen Öngel, ilgili anket çalışmasına katılmayı kabul ettiğini beyan etti. Kurumun talep ettiği anket sorularını eksiksiz şekilde yanıtlayan vatandaş, yasal yükümlülüğünü yerine getirdiği için 18 bin 991 TL'lik bu büyük cezadan tamamen kurtulmayı başardı.

Vatandaşların güvenliği için resmi yöntemlerin kullanılması talebi

Yaşadığı bu zorlu ve stresli sürecin ardından durumu değerlendiren İbrahim Öngel, özellikle telefon dolandırıcılıklarının tavan yaptığı bir dönemde devlet kurumlarının çalışma metodolojisi konusunda çok daha dikkatli olması gerektiğine dikkat çekti. Vatandaşların kendilerini güvende hissedebilmeleri adına bu tür anket ve veri toplama faaliyetlerinin şahsi cep telefonları yerine mutlaka resmi, doğrulanabilir ve kurumsal kanallar aracılığıyla yürütülmesi gerektiğini savundu. Bireylerin dolandırılma korkusuyla devletin yasal taleplerine direnç gösterebileceğini ifade eden Öngel, kurumsal kimliğin net bir şekilde ortaya konulmasının bu tür cezai mağduriyetlerin önüne geçeceğini belirtti.

Türkiye İstatistik Kurumunun ceza kesme yetkisine dair yasal çerçeve

Kamuoyunda sıklıkla araştırılan TÜİK bünyesinin ceza kesme yetkisinin olup olmadığı sorusunun yanıtı, yürürlükte olan yasal mevzuatlar çerçevesinde açık bir şekilde evet olarak karşılık bulmaktadır. Türkiye İstatistik Kanunu kapsamında, kurumun ülke genelinde yürüttüğü istatistiksel çalışmalar için hanehalklarından ve işletmelerden bilgi toplama yetkisi saklı tutulmuştur. İlgili kanun maddeleri doğrultusunda, kendisinden bilgi talep edilen tarafların bu bilgileri doğru, eksiksiz ve belirlenen zaman zarfında aktarma zorunluluğu bulunmaktadır.

Kurumun veri toplama süreçlerinde uyguladığı temel yasal prosedürler şu şekilde işlemektedir:

Belirlenen örneklem grubundaki kişilere anket formları veya katılım talepleri ulaştırılır, yasal süre tanınır ve mazeretsiz olarak katılım göstermeyen ya da kasıtlı olarak yanlış bilgi verenlere idari para cezası kesilir.

Bu doğrultuda, TÜİK tarafından gönderilen anket taleplerine yanıt vermeyen veya veri paylaşımından kaçınan kişilere, kanunda belirlenen güncel yeniden değerleme oranları üzerinden idari para cezaları uygulanmaktadır. Aydın'da yaşanan son örnekte de net bir şekilde görüldüğü üzere, resmi tebligatın yapılmasının ardından yasal süre içinde anketin tamamlanması durumunda bu cezai işlemler geçerliliğini yitirmekte ve vatandaşlar cezadan muaf tutulabilmektedir.

Kaynak: Haberim.com.tr