Kuzey Afrika ve Libya üzerinden gelen yoğun toz taşınımının, İstanbul başta olmak üzere Marmara Bölgesi genelinde etkili olması bekleniyor. Atmosferin üst katmanlarında taşınan bu partiküllerin, bölgedeki hava kalitesini düşürerek sağlık açısından çeşitli riskler oluşturacağı öngörülüyor. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Seha Akduman, toz bulutlarının sadece kumdan ibaret olmadığını, beraberinde ağır metaller ve mikroorganizmalar taşıdığını belirtiyor. Bu meteorolojik olay süresince özellikle kronik rahatsızlığı olan bireylerin dış ortam aktivitelerinde tedbirli olmaları gerektiği vurgulanıyor.

Çöl tozlarının akciğer dokusu üzerindeki etkilerini inceleyen bilimsel veriler, bu partiküllerin hücre yapısına zarar verebileceğini ve vücuttaki iltihaplanma reaksiyonlarını artırabildiğini gösteriyor. Solunum yoluyla akciğerlerin derin noktalarına kadar ulaşabilen tozlar; ağır metaller, polenler ve çeşitli mikroorganizmaları bünyesinde barındırıyor. Bu durum, havadaki partikül madde konsantrasyonunun yükselmesine bağlı olarak solunum sistemi üzerindeki baskıyı artırıyor.

Yoğun toz maruziyetinin yaşandığı dönemlerde, hastanelerin acil servislerine yapılan başvurularda istatistiksel bir artış gözlemleniyor. Uzmanlar, toz taşınımının sadece mevcut astım ve KOAH gibi hastalıkları tetiklemediğini, aynı zamanda sağlıklı bireylerde "gizli astım" olarak adlandırılan yeni solunum yolu hassasiyetlerine zemin hazırlayabildiğini ifade ediyor. Hava yollarında oluşan bu hassasiyetin, toz bulutları dağıldıktan sonra bile haftalarca devam edebildiği kaydediliyor.

Toz taşınımının yoğun olduğu günlerde kapalı alanlardaki hava kalitesini korumak için pencerelerin kapalı tutulması öneriliyor. Dışarı çıkmak zorunda kalan bireylerin cerrahi maske veya koruyuculuğu daha yüksek olan N95 maskeleri kullanması, partikül solunumunu minimize etmek açısından önem taşıyor. Ayrıca araç içindeki klima sistemlerinin dışarıdan hava alacak şekilde değil, iç sirkülasyon modunda çalıştırılması gerektiği belirtiliyor.

Risk grubunda yer alan yaşlılar, çocuklar ve kronik kalp-akciğer hastalarının, toz taşınımı süresince fiziksel aktivitelerini sınırlandırmaları tavsiye ediliyor. Özellikle derin nefes almayı gerektiren açık hava sporlarının, zararlı partiküllerin akciğerlere daha fazla çekilmesine neden olduğu için ertelenmesi gerektiği vurgulanıyor. Meteorolojik uyarılar takip edilerek, toz yoğunluğunun azaldığı dönemlere kadar iç mekanlarda kalınması sağlık otoriteleri tarafından öneriliyor.