İran, tarihinin en karanlık ve belirsiz Mart ayına uyandı. Dini Lider Ali Hamaney’in ölümünün doğrulanması ve "Aslanın Kükremesi Operasyonu" kapsamında düzenlenen hava saldırılarıyla sarsılan ülkede, sadece askeri hedefler değil, 85 milyonun gündelik yaşamı da birer cepheye dönüşmüş durumda. Sokaklarda tank paletlerinin sesi ile boş tencerelerin sesi birbirine karışıyor.

Mutfaktaki Savaş: Rial’in Çöküşü ve Ekmek Kuyrukları

İran ekonomisi, savaşın ilanından çok önce sinyal vermeye başlamıştı ancak bugün "hiper-enflasyon" kelimesi bile yetersiz kalıyor.

Tahran, Şiraz ve Tebriz’de fırınların önünde sabahın ilk ışıklarıyla kilometrelerce kuyruk oluşuyor. Bir somun ekmeğin fiyatı saatlik değişirken, esnaf artık etiket değiştirmeyi bırakmış durumda.

"Eczanelerde yok" tabelaları en çok kanser ve diyaliz hastalarını vuruyor. Karadeniz ve Türkiye sınırına yakın bölgelerde, insülin gibi hayati ilaçlar için kayıt dışı bir "ilaç takas ağı" kurulmuş durumda.

Dijital Karartma: %4’lük Hayat Hattı

NetBlocks verilerine göre İran’da internet erişimi normal seviyelerin sadece %4’üne kadar geriledi.

İsrail ve ABD’nin siber saldırıları sadece askeri haberleşmeyi değil, bankacılık sistemini de vurdu. Halk, kredi kartlarını kullanamadığı için nakit paraya hücum etti, ancak ATM’lerin çoğu "hizmet dışı".

Gençler, internetin kısıtlı olduğu anlarda Starlink terminallerine ulaşmaya çalışıyor veya eski usul radyo dalgalarıyla (BBC Persian, Radio Farda) dış dünyadan bilgi alıyor.

Eğitim Sustu, Sığınaklar Sınıf Oldu

28 Şubat itibarıyla ülke genelindeki tüm okul ve üniversiteler "süresiz" tatil edildi.

Sadece Tahran’da 2 milyondan fazla öğrenci eğitimden koptu. Ancak yerel dayanışma ağları, apartman sığınaklarını gayriresmi sınıflara dönüştürerek çocukların psikolojisini korumaya çalışıyor. Özellikle İsfahan’daki bir kız okuluna isabet eden saldırı sonrası, aileler çocuklarını sokağa çıkarmaya korkuyor.

Sınır Hattında Dram: "Gitmek mi, Kalmak mı?"

Türkiye-İran sınırındaki Esendere ve Kapıköy hatlarında insanüstü bir hareketlilik var.

Sadece siyasi muhalifler değil, orta sınıf aileler de çocuklarını kurtarmak için sınır köylerine yöneliyor. Sınırın her iki tarafındaki köylüler, dondurucu soğuğa rağmen evlerini sığınmacılara açarak devletlerin yapamadığı "insani koridoru" kendi imkanlarıyla oluşturuyor.

Kültürel Miras: Tarih Sığınaklara İniyor

İranlı yetkililer, İsfahan ve Şiraz’daki paha biçilemez eserleri korumak için seferber oldu.

Tahran Ulusal Müzesi’ndeki binlerce yıllık Pers eserleri, sarsıntıya ve patlamaya dayanıklı yeraltı depolarına naklediliyor. Halk, camilerin ve tarihi çarşıların hedef alınmasından endişe ediyor; "Eserlerimizi kaybedersek kimliğimizi kaybederiz" düşüncesi hakim.

İran’da şu an hissedilen en baskın duygu öfke değil, derin bir belirsizlik. Bir yandan 40 günlük yas ilan eden rejim destekçileri sokaklarda, diğer yandan ekonomik çöküşün hesabını sormak isteyen protestocular pencerelerden slogan atıyor. İran, 2026 baharına sadece bir savaşla değil, köklü bir kimlik kriziyle giriyor.

Kaynak: Haberim.com.tr