Sevgili okurlar merhaba,

Gıda katkı maddelerinin sağlığımıza katkılarını (!) yazmaya devam ediyorum.

Bu hafta paketli bisküviler ve unlu mamuller içerisinde sıklıkla bulunan sodyum asit pirofostat ve EDTA benzeri katkı maddelerini yazacağım.

(Burada iki tanesinin adını verdim ama çeşitlilik bakımından en az 30-40 sayılarını aşmaktadır. Bazıları; sodyum, potasyum, kalsiyum ya da dikalsiyum ile başlayıp sonuna ekleyin -asetat, -sitrat, -EDTA, -fosfat, -metafosfat, -pirofostat, -polifosfat, -tartarat, -tiyosülfat…)

Sodyum asit pirofostat ve EDTA nedir?

Bu katkı maddeleri şelat-kelat denilen gıda katkı maddelerinden birisidir. Yiyeceklerin işlenmesi esnasında içerisinde bulunan iyonları bağlayıp renk, tat-koku ve yapı düzeltme işlevleri bulunmaktadır. Paketli gıdaları daha renkli, daha albenili, daha uzun raf ömürlü olmaktadır.

Şelatların sağlığımıza olumsuz etkisi var mıdır?

Tüm gıda katkı maddelerinde olduğu gibi bunlarda çok düşük düzeyde sınırlı miktarlarda alındığı zaman güvenilir (GRAS) statüdedir. Şelatların diğer gıda katkı maddeleri ile birlikte alınması ve fazla paketli gıda tüketimi ile farklı yiyeceklerden çokça alınması sorun teşkil etmeye başlıyor. Endüstriyel olarak üretilen yiyecek miktarının artması sağlık dengesini o oranda bozuyor.

Örneğin, EDTA katkı maddesi BHA, BHT vb. katkı maddeleri ile etkinlikleri daha da artıyor. BHA ve BHT katkı maddeleri de yaygın olarak bulyon, ketçap, mayonez, soslar gibi yağlı yiyeceklerde karşımıza çıkıyor.

Tekrar yazalım; gıda katkı maddelerinin önemli kısmı tek başına bir kere tüketimi ile sağlık sorunu oluşturmuyor. Çokça, defalarca, birçok farklı formda almak da sorun…

Unlu mamullerdeki fosfatlar:

Özellikle paketli gıdalardan bisküviler, krakerler içerisinde fosfatlı bu bileşikler tüketiliyor. Yüksek fosfat seviyeleri, özellikle işlenmiş gıda katkı maddelerinden kaynaklananlar, atardamarların sertleşmesine katkıda bulunmakta; kalp hastalığı riskini potansiyel olarak artırabilmektedir. Ayrıca çok fazla fosfat içeren katkı maddesi alınması ve vücudumuzda yeterli kalsiyum olmaması durumunda kemiklerin zayıflaması, kırılgan hale gelmesine neden olmaktadır. Fareler üzerinde yapılan çalışmalarda EDTA katkı maddesinin kanseri tetiklediği, kolit ve kolon kanserini şiddetlendirmektedir.

…

Sonuç...

Sonuç yine aynı çıktı: Mümkün olan en az miktarsa gıda katkı maddesi tüketimi...

Sağlıcakla kalın.

Selamlarımla.

Kaynakça:

Is there any danger in using sodium acid pyrophosphate in food mixes. https://www.everydayhealth.com/diet-nutrition/is-there-any-danger-in-using-sodium-acid-pyrophosphate-in-food-mixes/

Evstatiev, R., Cervenka, A., Austerlitz, T. et al. The food additive EDTA aggravates colitis and colon carcinogenesis in mouse models. Sci Rep 11, 5188 (2021). https://doi.org/10.1038/s41598-021-84571-5

Phosphorus Fact Sheet for Health Professionals Expand. 

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Phosphorus-HealthProfessional/

Saldamlı, İ. Gıda Kimyası. Hacettepe Yayınları. (1998).