Hızlı olmak övülüyor. Hızlı okumak, hızlı çözmek, hızlı karar vermek… Oysa gözlemlerim başka bir şey söylüyor: Anlayan zihin acele etmez. Çünkü anlama, bekleyebilen zihnin işidir.

Bir okuma metnini düşünelim. Cümleleri hızla geçen öğrenci kelimeleri görür ama anlamı kuramaz. Noktayı görür, durmaz. Virgülü görür, nefes almaz. Oysa anlam çoğu zaman cümlede kalmayı, geri dönmeyi, bağlantıyı kurmayı ister. Beklemek tam da burada devreye girer: Metnin içinde kalabilmek, sabırla ilerleyebilmek. Beklemek pasif bir duruş değil, zihnin çalıştığı aktif bir süreçtir.

Sınıfın içinden bakınca da tablo değişmez. Soru sorulur, el hemen kalksın istenir. Cevap gecikince boşluk rahatsız eder. Oysa o kısa sessizlik, düşüncenin filizlendiği andır. Birkaç saniye daha beklemek, öğrencinin zihninde yeni bir yol açar. Beklemek, düşünmeye fırsat vermektir. Düşünmeye fırsat vermek ise öğrenmenin en sade şartıdır.

Günlük yaşamda da durum farklı değildir. Bir işi bitirmek için gereken süreyi kabullenmek, hatayı fark edince geri dönebilmek, “hemen olsun” isteğini yönetebilmek… Bunlar öğrenmenin görünmeyen ama belirleyici taraflarıdır. Hız çoğu zaman hazır olanı tüketir; beklemek ise yeni olanı kurar.

Elbette hızın hiç yeri yok demek doğru olmaz. Alışkanlık kazanıldıktan, temel oturduktan sonra akıcılık kıymetlidir. Ancak akıcılık beklemenin üzerine kurulur. Temeli atılmadan hızlanmak adımı büyütür ama yolu kısaltmaz. Bu yüzden “çabuk bitirmek” ile “doğru yapmak” aynı şey değildir. Doğru yapmak çoğu zaman biraz daha zaman ister.

Beklemek zor görünür çünkü görünmezdir. Sonucu hemen göstermez, alkış toplamaz. Oysa öğrenmenin omurgası çoğu zaman görünmeyen alışkanlıklardan oluşur: dikkat, sabır, süreklilik. Bu alışkanlıklar sessizce birikir; günü geldiğinde en hızlı görünen başarıların arkasında durur.

Bu konuda bizlere de evlerimizde düşen bazı görevler var. Çocuklarımızın her sorusuna anında cevap vermek yerine düşünmesi için onlara kısa bir süre tanımak; okurken sayfa sayısını değil metinde kalma süresini önemsemek; günlük kısa ama düzenli okuma zamanları oluşturmak… Bunlar büyük planlar değil, sürdürülebilir küçük düzenlerdir. İlk etapta uygulamak zor gelebilir, başlangıç can sıkıcı olabilir ama bekleme kası böyle güçlenir.

Kısacası, beklemek de bir beceridir. Ve çoğu zaman en çok ihtiyacımız olan beceri budur.

Fatih Akbay.
Sınıf Öğretmeni.
Ailesinin baba, öğrencilerinin yardımcı karakteri.