Son dönemde uluslararası politikanın ana gündemlerinden birisi “Grönland.” ABD Başkanı Trump’ın Venezuela operasyonu sonrası işaret ve tehdit ettiği Latin Amerika ülkeleri dışında en çok dikkat çeken coğrafya. Peki bu önemin arka planında yatan temel saikler neler?

Grönland 2,1 milyon kilometrekarelik alanı ile dünyanın en büyük adası konumunda yer alıyor. Yani yaklaşık olarak Türkiye’nin yüzölçümünün üç katı. Lakin adadaki toplam nüfus 60 bin civarında tespit edilmiş durumda. Zira adanın yaklaşık olarak beşte dördü buzlarla kaplı.

Adanın tarihinde yerlilerin dışında Norveçliler ile İngilizlerle karşılaşmak mümkün. 1979 yılından bu yana ise Grönland, Danimarka’ya bağlı özerk bir bölgeyi temsil ediyor.

Son dönemde gündemde daha fazla yer almasına neden olan üç faktörü ise tespit edebilmek mümkün. Birincisi, adanın jeopolitik önemi ile bağlantılı. 21. yüzyılın ilk çeyreği itibariyle Çin-ABD rekabeti her alanda (ekonomik, ticari, politik) zirveye ulaşmışken Trump’ın Grönland’ı isterken, diğer tarafta Çin ve Rusya tehdidine işaret etmesi manidar. Ekonomik yaptırımlar ve ticari savaşlar haricinde ticari taşımacılık alanında Grönland, bu eksende yeni bir rekabet alanının kapısını aralayabilecek. İkinci olarak, adanın değerli mineraller, nadir toprak elementleri açısından da zengin olması, üstüne hidrokarbon rezervlerinden de söz edilmesi ile aslında adanın öneminin sadece konumu ile alakalı olmadığını görmek mümkün hale geliyor. Üçüncü olarak ise ABD’nin II. Dünya Savaşı’ndan bu yana yayılmacı ve emperyalist politikalarının Trump dönemi ile birlikte bir sürekliliğinden söz etmek olanaklı.

Artık dilimize pelesenk olmuş olan “demokrasi ihracı” meselesi bu manada değerlendirilebilir. Zira ABD sömürgeci ve yayılmacı hedefleri doğrultusunda dünyanın birçok coğrafyasına “demokrasi” götürme amacını gündeme getirmekte ve askeri müdahalelerinde bu gündemi adeta bir meşruiyet alanı olarak kullanmaktadır.

Dolayısıyla gelinen aşamada bu üç faktör dahilinde Grönland konusu uluslararası politikanın gündemi olmaya devam edecektir. Son dönemde Trump’ın sürece karşı çıkan bazı Avrupa ülkelerini yeni “vergilerle” tehdit etmesi bunun göstergelerinden birisi. Kaldı ki İsrail-Filistin, Rusya-Ukrayna, Çin-Tayvan sorunları masada durdukça uluslararası politikanın “tek” konusunu da bu saymamak gerekmektedir.

Doç. Dr. Samet ZENGİNOĞLU