Merhaba Sevgili Okurlar,

İnsan hangi amaçlarla ne zamandan ne zamana yemek yer hiç düşündünüz mü?

Diyeceksiniz ki bu ne biçim bir soru?

Elbette, doğduk annemizden süt içmeyle başladık yeme-içmeye, ölünceye kadar mütemadiyen devam ediyoruz.

Yemek yemek…

Sadece karnımızı doyurmak mıdır peki?

Bunun cevabı net hayır.

Yeme güdülerimize baktığımızda önce fizyolojik yani bedensel ihtiyaçlarımız için tüketiyoruz. Bu kısmı kolaydı. Başka…

Tükettiğimiz yemekleri; toplumdaki yerimiz, statümüz, inançlarımız, kültürel unsurlar, iletişim, zaman, ekonomik ve psikolojik nedenler belirler.

Açalım…

Cinsiyet açısından erkekler daha etli, yağlı, kadınlar daha sebze ağırlıklı seçim yapar.

Yaşımız ilerledikçe olgunlaşma ve bedenin fizyolojik değişimi bazı yiyecekleri yememizi-yememizi söyler. İleri yaşlar daha baharatlı tercihler yapar.

Duygular(ruhsal durum, mod) açısından çok sevinçli ya da çok üzgün olunca ya yemeyi keseriz ya da çok fazla tüketiriz. Bir ölüm haberi vb. bizi çok etkiler, midemiz yemeği almaz.

Damak zevkimiz, yeni tadım; yemek tatma merakı, tecrübeler, alışkanlıklar, aile yaşantısı…

Sağlık durumu, fizyolojik diğer durumlar (ameliyat, aşırı spor yapma) ihtiyaçlarımızı şekillendiren diğer faktörler…

Coğrafyanın tarımsal sundukları, yiyeceğe ulaşım… Sınırlı üretilen yiyecekler sadece üretildiği yerde tüketilebilir. Örneğin, çok önceden deniz balıkları sadece yakın mesafelere taşını(abili)yordu.

Dini inanç ve kültürel açıdan seçimlerimiz en önemli etkiyi sağlıyor belki. Örneğin, Müslümanlar domuz eti tüketmez. Karadenizliler balığın turşu (pişmemiş) halini tüketirken, birçok kişiye pişmeyen balık tadı tırnak içerisinde bozukmuş gibi algılanır.

Ayrıca dini inanç ve kültür bağlamında politik etki de söz konusudur. İsrail mallarına yapılan boykot en ciddi örneği...

Bitmedi.

Statü; grup aidiyeti, prestij, etkileşim ve iletişim… İçtiğiniz kahve, içilen yer, içilen yerin şehirdeki konumu… Birlikte vakit geçirme için yeme içme mekânında bir araya gelme…

Kültürel iletişim ve paylaşım… Düğün ve cenaze evinde yemeklerin yenilmesi, Nevruz, kandil günleri ve bayramların kutlanışı…

Kültürel etkileşim ve iletişim… Sevgi, dostluk, muhabbet, sıcaklık, dayanışma için hediye yiyecek.

…

Peki, tükettiklerimizin bedenimizdeki etkileri nelerdir? Meşhur tarihçi, sosyolog, filozof, siyaset ve devlet adamı İbn Haldun (1332 – 1406), besinlerin mizaç ve ruh üzerinde önemli tesirler gösterdiğini ifade etmiştir. Ayrıca yaşantının kırsalda ya da şehirde olması da ciddi etki sağlıyor. Özetle, "Ne yersen osun" ya da "Bana ne yediğini söyle, sana kim olduğunu söyleyeyim" (alıntıdır).

…

Geçmiş yazılarımız da sağlık açısından ne yersek nasıl etkilediğini ayrıntılı yazdık/yazıyoruz.

…

Saygı ve Selamlarımla.

Meraklısına: İbn Haldun'a Göre Beslenme Alışkanlığının Kişiliğe ve Dini Yaşantıya Etkisi. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1644862

Kaynakça:

Beşirli, H. 2017. Yemek Sosyolojisi. Phoenix Yayıncılık. İstanbul.

Demirci, M. 2018. Beslenme. Gıda Teknolojisi Derneği Yayınları. İstanbul.