Sevgili Okurlar Merhaba,

Bir gıda katkı maddesi olan tatlandırıcılardan devam ediyorum.

Konuyu net belirleyelim.

Reçel yerken yediğimiz şeker de, kek-pastalar içerisinde yediğimiz şeker de (pancar şekeri) aynı. Fazla şeker tüketimi sağlık için obezite, diyabet, karaciğer yağlanması gibi birçok hastalığı tetikleyebilir. Kısaca, çocuklar da yetişkinler de şekeri aşırı tüketmemelidir. Bu arada ekmek, pirinç, patates, makarna da (yani un içerisinden gelen nişastada) basit şeker (glikoz, fruktoz ve sakkaroz-pancar şekeri) içermese de kompleks bir şeker olan nişastayı %65-75 kadar içerir.

Gelelim tatlandırıcılara…

Temelde doğal ve yapay tatlandırıcılar olarak ikiye ayrılır. Türk mutfağında geleneksel doğal tatlandırıcılar; bal, pekmez, şekerli meyvelerden elde edilenlerdir. Son 50 yılda kolay ulaşılan çay şekeri-pancar şekeri ile yapılan yiyecekler de şekerli yiyeceklerimizdir.

Yapay tatlandırıcılar, laboratuvar şartlarında elde edilen, vücut tarafından tanınmayan bileşikler olup çok az miktarda kullanımı ile fazlaca tatlılık veren bileşiklerdir. Şeker hastalarının çayına attığı küçük bir hap oldukça fazla tatlılık verir.

Yaygın olan yapay tatlandırıcılar; sakkarin, asesülfam K, aspartam, sukraloz gibi şeker alkolleri … Afrika kökenli doğal kaynaklı şekerlerden stevia ve akçaağaç şurubu da doğal tatlandırıcılar arasında, aklıma gelmişken ekleyeyim.

Yapay tatlandırıcıların bazısı doğrudan bazısı dolaylı yollarla bazı hastalıkların ortaya çıkmasını tetiklemesi nedeniyle risk taşıyor.

Yapay Tatlandırıcıların Artırdığı Riskleri – Hastalıkları:

-Bağırsak mikrobiyotası dengesizliği (özellikle Aspartam ve steviol glikozitler),

-Bağırsak bariyer bütünlüğünün bozulması,

-Tip 2 diyabet,

Kardiyovasküler hastalıklar,

Metabolik rahatsızlıkları tetikleyebilen kronik inflamasyonlar,

-Baş ağrısı, tat alma bozukluğu gibi nörolojik semptomlar…

Ayrıca;

-Kronik böbrek hastalığı, bazı kanser türleri (kolorektal ve meme) ilişkili olabileceği yapılan araştırmalarda ifade edilmektedir.

…

Çözüm yine aynı; minimum tatlandırıcı içeren gıda tüketimi…

En riskli olanlar; tatlı sakızlar…

Sağlıcakla kalın.

Selamlarımla.

Kaynakça:

Debras, C., Chazelas, E., Sellem, L., Porcher, R., Druesne-Pecollo, N., Esseddik, Y., ... & Touvier, M. (2022). Artificial sweeteners and risk of cardiovascular diseases: results from the prospective NutriNet-Santé cohort. Bmj, 378.

Debras, C., Deschasaux-Tanguy, M., Chazelas, E., Sellem, L., Druesne-Pecollo, N., Esseddik, Y., ... & Touvier, M. (2023). Artificial sweeteners and risk of type 2 diabetes in the prospective NutriNet-Santé cohort. Diabetes Care, 46(9), 1681-1690.

Escobedo, G., Egea, M. B., Roldan-Valadez, E., Peter-Corpe, C., & Bueno-Hernández, N. (2024). Noncaloric artificial sweeteners and their impact on human health. Frontiers in nutrition, 11, 1461624.

Garcia, K., Ferreira, G., Reis, F., & Viana, S. (2022). Impact of dietary sugars on gut microbiota and metabolic health. Diabetology, 3(4), 549-560.

Ghusn, W., Naik, R., Yibirin, M., & Yibrin, M. (2023). The impact of artificial sweeteners on human health and cancer association: a comprehensive clinical review. Cureus, 15(12).

Liauchonak, I., Qorri, B., Dawoud, F., Riat, Y., & Szewczuk, M. R. (2019). Non-nutritive sweeteners and their implications on the development of metabolic syndrome. Nutrients, 11(3), 644.